1. Ana Sayfa
  2. Sağlık
  3. Tourette Sendromu Nedir: Belirtileri Ve Tedavisi

Tourette Sendromu Nedir: Belirtileri Ve Tedavisi

tourette sendromu nedir belirtileri ve tedavisi

Adını, Gilles de La Tourette’den alan Tourette sendromu nörolojik bir hastalıktır. Tekrarlanan, istemsiz fiziksel hareketlere ve ses patlamalarına neden olur. Kesin nedeni bilinmeyen Tourette (turet) sendromu halk arasında kısaca “tik” olarak bilinir. Tikler, istemsiz kas spazmlarıdır. Bir grup kasın ani aralıklı seğirmelerinden oluşurlar.

En sık görülen tik biçimleri şunları içerir:

  • sürekli koklama
  • homurdanmalar
  • boğazını kaşıma
  • yüz buruşturma
  • omzunu sürekli hareket ettirme
  • kafa hareketleri

ABD’de faaliyet gösteren Ulusal Nörolojik Bozukluklar ve İnme Enstitüsü’ne (NINDS) göre, Amerika Birleşik Devletleri’nde yaklaşık 200.000 kişi Tourette sendromunun şiddetli semptomları gösteriyor. Ortalama 100 kişiden birinin hafif de olsa semptom gösterdiği ve bu sendromun erkekleri kadınlardan yaklaşık dört kat daha fazla etkilediği de bilinen gerçekler arasında.

Tourette Sendromunun (Tourette Syndrome) Belirtileri Nelerdir?

Tourette Sendromu

Semptomlar kişiden kişiye değişebilir, başınız veya boynunuzdaki küçük kaslardaki tiklerle başlar ve genellikle 3 ila 9 yaşları arasında ortaya çıkarlar. Devamında bu tikler kollarınıza, gövdelerinize ve birçok uzvunuzda olabilir.

Tourette sendromu teşhisi konan kişilerde genellikle hem motor tik hem de vokal tik bulunur.

Semptomlar bazı durumlarda ağırlaşabilir:

Bu gibi durumlarda semptomlarınız kötüleşebilir, belirtiler gençlik yıllarında daha şiddetlidir.

Tikler, motor ve vokal tik olarak ikiye ayrılırken; bu iki tür de kendi içlerinde basit veya karmaşık tikler olarak iki farklı şekilde incelenirler.

Basit tikler genellikle sadece bir kas grubunu kapsar ve kısadır. Karmaşık tikler ise birkaç kas grubunu içeren koordineli hareket kalıplarıdır.

Motor Tikler

Basit Motor TikleriKarmaşık Motor Tikleri
Göz kırpmaNesneleri koklamak ve dokunmak
Sürekli göz gezdirmeBilinçsiz müstehcen hareketler
Dili dışarı çıkarmakVücudu bir bütün olarak bükmek
Burun çekmekBelirli kalıplarda adım atmak (ikişer veya üçer gibi)
Ağır hareketleriZıplamak
Kafa sallama
Omur silkme

Vokal Tikler

Basit Vokal TiklerKarmaşık Vokal Tikler
HıçkırıkAynı kelime veya cümleleri tekrarlamak
HomurdanmakBir başkasının sözlerini tekrarlamak
ÖksürmeBilinçsiz şekilde kaba ve müstehcen ifadeleri sık sık kullanmak
Boğaz temizleme

Kaşınma

Tourette Sendromunun Sebebi Nedir, Nasıl Ortaya Çıkar?

Tourette, oldukça karmaşık bir sendromdur ve beyninizin çeşitli bölümlerindeki anormalliklerden ve bunları birbirine bağlayan sinir devrelerinden kaynaklanır. Beyninizin motor hareketlerini kontrol etmesini sağlayan loblarında bulunan anormalliklerden kaynaklanıyor olduğu düşünülüyor.

Beyninizin sinir uyarılarını ileten kimyasal hormonlardaki dengesizliklerden de kaynaklanıyor olabilir, bu hormonlar:

  • dopamin
  • serotonin
  • norepinefrin

Tabii tüm bu belirttiklerimize rağmen, Tourette sendromunun kesin nedeni henüz bilinmemektedir ve bunu önlemenin bir yolu yoktur. Konuyla ilgilenen araştırmacılar, kalıtsal (genetik) sorunlardan kaynaklanmasını da oldukça olası görüyor. Yapılan çalışmalar, Tourette sendromuyla ilişkili olabilecek genleri belirlemeye dayalı olarak devam ediyor.

Tourette Sendromu Nasıl Teşhis Edilir?

İstemsiz bir şekilde küfür etmek, Tourette sendromu belirtilerindendir.

Sağlık uzmanınız size semptomlarınız hakkında bazı sorular yöneltecektir. Teşhis, en az 1 yıl boyunca devamlı olarak gerçekleşen tikler olması durumunda koyulur. Tanı koyma konusunda acele edilmez, çünkü en küçük bir hata yanlış bir tedaviye sebep olabilir.

Bazı rahatsızlıklar, Tourette semptomlarıyla benzer olabileceğinden ötürü bazı ek testler yapılması gerekebilir. Bu nedenle sağlık uzmanınız MR, CT veya EKG çekilmesi gibi çeşitli film taleplerinde bulunabilir.

Tourette sendromu belirtileri gösteren kişilerde aşağıdakiler gibi bazı rahatsızlıklar olması muhtemeldir:

Tourette Sendromu Nasıl Tedavi Edilir?

Belirtileriniz şiddetli değilse tedaviye ihtiyacınız yoktur ve doktorunuz zaten önermeyecektir. Ciddiyse veya kendinize zarar verme düşüncelerine neden oluyorsa, buna karşı çeşitli tedavi yöntemleri mevcuttur. Sağlık uzmanınız, nasıl bir tedavi uygulanması gerektiği konusunda size rehberlik edecektir.

Terapi Tedavisi

Sağlık uzmanınız davranışsal terapiler veya psikoterapi önerebilir. Bu, lisanslı bir ruh sağlığı uzmanıyla bire bir danışmanlık şeklinde uygulanır.

Davranışsal terapi şunlardan oluşur:

  • farkındalık eğitimi
  • tiklerle başa çıkman yolları
  • tikler için bilişsel davranışsal müdahale

Terapistiniz ayrıca psikoterapi seansları sırasında aşağıdaki yöntemleri kullanabilir:

  • hipnoz
  • rahatlama teknikleri ve meditasyon
  • derin nefes egzersizleri

Duruma göre grup terapisi de tavsiye edilebilir. Bu da Tourette sendromu olan aynı yaş grubunuzdaki kişilerle birlikte danışmanlık almanız şeklindedir.

İlaçlarla Tedavi

Tourette sendromunu tek başına iyileştirebilecek hiçbir ilaç yoktur. Bununla birlikte, sağlık uzmanınız semptomlarınızın tedavisinde kullanılmak üzere aşağıdaki ilaçlardan birini veya birkaçını reçete edebilir:

Haloperidol (Haldol), Aripiprazol (Abilify), Risperidon (Risperdal) veya Diğer Nöroleptik İlaçlar: Bu ilaçlar beyninizdeki dopamin reseptörlerini bloke etmeye veya azaltmaya ve tiklerinizi yönetmeye yardımcı olabilir. Yaygın yan etkiler arasında kilo alımı ve zihinsel bulanıklık olabilir, bu sebeple doktor talimatına uygun şekilde dozlara dikkat ederek kullanılmalıdır.

Metilfenidat (Ritalin): Ritalin gibi ilaçlar daha çok dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) semptomlarıyla beraber ortaya çıktığında önerilir, talimat dışı kullanılması durumunda yan etkilere sebep olabilir.

Klonidin: Bir tansiyon ilacı olan klonidin ve diğer benzer ilaçlar tikleri azaltmaya, öfke ataklarını yönetmeye ve dürtüleri kontrol etmeye yardımcı olabilir.

Topiramate (Topamax): Tikleri azaltmak için topiramat reçete edilebilir. Bu ilacın amacına uygun kullanılmaması durumunda yorgunluk, kilo kaybı ve böbrek taşı oluşma ihtimali vardır.

Nörolojik Tedaviler

Beyin stimülasyonu, Tourette sendromunu şiddetli olarak yaşayan kişilerde kullanılan bir başka tedavi şeklidir. Tourette sendromlu kişiler için, bu tedavinin etkinliğine dair araştırmalar sürmektedir.

Sağlık uzmanınız, hareketleri kontrol eden bölümleri uyarmak için beyninize pille çalışan bir cihaz yerleştirebilir. Alternatif olarak, bu bölgelere elektriksel uyarılar göndermek için beyninize ek bir sistem de yerleştirilebilir ancak bu çok çok nadir uygulanan bir tedavidir. Doktorunuz, semptomlarınızın şiddetine göre size en uygun tedaviyi önerecektir.

Destek Talep Etmek Neden Önemlidir?

Tourette sendromuyla yaşamak, yalnız kalma ve insanlardan izole olmanız gibi durumlara sebep olabilir. Ataklarınızı ve tiklerinizi yönetememek, birçok sosyal etkinliğe katılma konusunda isteksiz olmanıza yol açabilir.

Ancak şunu unutmamalısınız, sahip olduğunuz sorunların çözümü mevcuttur ve yolu da destek almaktan geçer.

Örneğin, sağlık uzmanınızla yerel destek grupları hakkında konuşun. Ayrıca yukarıda bahsettiğimiz gibi grup terapisini de düşünebilirsiniz, en etkili tedavi yolu budur. Bu tip destek grupları ve grup terapisi, depresyon ve sosyal olarak izole olma dürtünüzle başa çıkmanıza yardımcı olabilir.

Sizinle aynı duruma sahip olanlarla tanışmak ve bir bağ kurmak, yalnızlık hissinizi ortadan kaldıracak ve tedavi sürecini kolaylaştıracaktır. Onların mücadelelerini ve yaşadığı zorlukları dinlerken, farkında olmadan hayatınızda uygulayabileceğiniz tavsiyeler de edinebilirsiniz.

Tourette sendromu ile yaşayan bir sevdiğiniz varsa, bir aile destek grubuna katılabilir ve durum hakkında daha fazla bilgi edinebilirsiniz. Unutmayın, Tourette hakkında ne kadar çok şey bilirseniz, sevdiklerinizin başa çıkmasına o kadar çok yardımcı olabilirsiniz.

Özellikle Tourette sendromlu bazı çocuklar, akranları tarafından zorbalığa uğrayabilir. Eğer bir ebeveynseniz ve çocuğunuz bu sorunla karşı karşıya ise, en büyük destekçisi siz olmalısınız.

Sahip olunan tikler ve istemsiz hareketler, çocuğunuzun ders dinlerken ve çalışırken odaklanma yetisini olumsuz etkileyebilir. Bu durumda yapılacak şey, alanında uzman bir terapistten tavsiyeler alarak çocuğunuzun sorunlarını yenmesine yardımcı olmaktır.

Tourette Sendromu Ciddi Bir Sorun Mu?

Tourette sendromu yaşayan birçok insan gibi, semptomlarınızın zamanla kendiliğinden geçtiğini görebilirsiniz. Belirtileriniz tamamen kendiliğinden geçebilir ve tedaviye gerek olmayabilir.

Tedavideki yöntemlerindeki ilerlemeler, sağlık ekibiniz ve destek grupları sayesinde, tatmin edici bir yaşam sürmenize yardımcı olabilecek şekilde semptomlarınızı yönetebilirsiniz. Tourette sendromunun zekanızı veya yaşam kalitenizi etkilemeyen bir durum olduğunu hatırlatıp yüreğinize su serpmeyi unutmuyor ve yazımızı burada sonlandırıyoruz.

Yorum Yap
Bu Yazıya Tepkiniz Ne Oldu?

Yorum Yap