1. Ana Sayfa
  2. Keşfet
  3. Tekerleğin İcadı Ne Zaman Yapıldı? Geçmişten Günümüze Gelişimi

Tekerleğin İcadı Ne Zaman Yapıldı? Geçmişten Günümüze Gelişimi

Tekerleğin İcadı Ne Zaman Yapıldı Geçmişten Günümüze Gelişimi

Arkeolojik kazılarda bulunan en eski tekerlek Mezopotamya’da keşfedildi, tekerleğin icadının 5.500 yıldan daha eskilere dayandığına inanılıyor. Ancak tahmin edilenin aksine ulaşım için değil, çömlekçi çarkı olarak kullanıldığı fark edildi. Tekerleğin ve aksın kombinasyonu, diğer teknolojilerin gelişmesiyle birlikte hızlı ulaşım araçlarının oluşmasına öncülük etti.

Tekerlekler, günümüzde başta ulaşım ve taşımacılık olmak üzere birçok alanda kolaylık sağlayan önemli bir araçtır. Makalemizde, tekerleğin icadı ve geçmişten günümüze gelişimi hakkında kısaca bilgiler vereceğiz.

Tekerlek Ne Zaman ve Kim Tarafından İcat Edildi?

Çoğunlukla ilk icatlardan biri olarak düşünülse de, tekerlek aslında tarımın, teknelerin, dokuma kumaşların ve çömlekçiliğin icadından sonra geldi. MÖ 3.500 civarında icat edildiği düşünceleri oldukça baskın. Neolitik ve Tunç Çağı arasındaki geçiş sırasında en eski tekerlekler, göbeğinde aks için bir delik bulunan ahşaptan yapılmıştır. Çark benzersizdir çünkü çatallı çubuklardan esinlenen dirgen gibi diğer ilk insan icatlarının aksine, doğadaki hiçbir şeye dayanmamaktadır.

Tekerlek, telefon veya ampul gibi değil, tek bir (hatta birkaç) mucide atfedilebilecek çığır açan bir buluş. En az 5.500 yıl öncesine dayanan tekerleklerin arkeolojik kanıtları mevcut, ancak kimse tekerleğin mucidini tam olarak bilmiyor. Tekerlekli araçlar daha sonra Orta Doğu ve Doğu Avrupa’nın çeşitli bölgelerinde ortaya çıktı. Malları ve hammaddeleri taşımak için kullanılan tek tekerlekli bir araba olan el arabasının icadı, genellikle eski Yunanlılara atfediliyor. Bununla birlikte, Avrupa ve Çin’de tekerlekli arabalara dair daha önceki dönemlere dayanan bazı kanıtlar da mevcut.

Tekerlek ve Dingil

Tekerleğin İcadı ve Motorlu Taşıtlarda Kullanılması

Nasılsa tek başına tekerlek, ek yenilikler olmadığı takdirde tahmin edeceğiniz üzere insanlık için pek bir işe yaramayacaktı. Aksine, arabaları ve her türlü ulaşım aracının çalışmasını mümkün kılan şey tekerlek ve aks kombinasyonudur. Polonya’da yapılan izlemeler sonucu keşfedilen ve en az MÖ 3370 yılına tarihlenen bir çömlek parçası olan Bronocice çanağının tekerlekli bir aracın parçalarına gösterilebilecek ilk örnek olduğu düşünülüyor. Kanıtlar, büyük olasılıkla sığırların çektiği küçük tahta arabaların insanlık tarihinde bu zamana kadar Orta Avrupa’da kullanıldığını gösteriyor.

İlk arabalarda birbirine komine edilmiş şekilde dönen tekerlekler ve akslar vardı. Kızağı, makaraların üzerine dayandığında hareket etmemesi için sabitlemek için tahta mandallar kullanıldı. Aks, mandalların arasına dönerek aks ve tekerleklerin tüm hareketi oluşturmasını sağladı. Daha sonra, mandallar, araba çerçevesine oyulmuş deliklerle değiştirildi ve aks, deliklere yerleştirildi. Bu, daha büyük tekerleklerin ve daha ince aksın ayrı parçalar olmasını gerekli kıldı. Tekerlekler aksın her iki tarafına da tutturulmuştur.

Son olarak, sabit aks icat edildi, burada aks dönmüyordu, ancak araba çerçevesine sağlam bir şekilde bağlıydı. Tekerlekler, serbestçe dönmelerini sağlayacak şekilde aksa takıldı. Köşeleri daha iyi dönebilen sabit arabalar için üretilmiş sabit akslar da bu zamana kadar, tekerleğin buluşuna etkileriyle önemli bir yere sahiptir.

Özetle, tekerleğin icadı sonrasında ardından Sümerler, bir çift kavisli uçlu kızak üzerine monte edilmiş düz bir tabandan oluşan kızaklar icat ettiler. Kızak, her türlü eşyayı düz arazide taşımak için dönem şartlarına göre oldukça kullanışlıydı; bundan bir süre sonra da tekerleği bu düzeneğe entegre edip daha büyük bir verim aldılar.

Tekerleğin İcadı İle İlgili Temel Çıkarımlar

• İlk çarklar çömlekçi çarkı olarak kullanılmıştır. Mezopotamya’da yaklaşık 5.500 yıl önce icat edildi.

• El arabası – tek tekerlekli basit bir araba – eski Yunanlılar tarafından icat edildi.

• Tekerlekler esas olarak nakliye için kullanılsa da, aynı zamanda gezinmek, iplik döndürmek ve rüzgar ve hidroelektrik gücü üretmek için de kullanılırlar.

Tekerleğin İcadı ve Modern Kullanım Alanları

Tekerleğin İcadı İnsanların Hayatını Ciddi Ölçüde Değiştirmiştir

Nasılsa, tekerleğin temel işlevi değişmezken, modern tekerlekler geçmişteki basit ahşap tekerleklerinden çok farklıdır. Malzeme bilimindeki yenilikler, zorlu arazi, buz ve kar için tasarlanmış lastikler de dahil olmak üzere bisikletler, arabalar, motosikletler ve kamyonlar için her türden lastiğin üretimini ve kullanımını mümkün kılmıştır.

İlgili Makale
Nikola Tesla Kimdir? Hayatı, İcatları ve Sözleri

Öncelikle taşımacılık ve seyahat için kullanılsa da, tekerleğin başka kullanım alanları da vardır. Örneğin su değirmenleri, hidroelektrik üretmek için su çarkları (jant boyunca bir dizi kanatlı büyük yapılar) kullanır. Geçmişte su değirmenleri tekstil fabrikalarına ve değirmenlere güç veriyordu. Günümüzde türbin adı verilen benzer yapılar rüzgar ve hidroelektrik enerjisi üretmek için kullanılmaktadır.

Çıkrık, tekerleğin nasıl kullanılabileceğine dair bir diğer örnektir. Hindistan’da 2500 yıldan fazla bir zaman önce icat edilen bu araç, pamuk, keten ve yün gibi doğal liflerden iplik eğirmek için kullanıldı. Dönen çarkın yerini, sonunda çarkları da içeren daha sofistike cihazlar aldı.

Bu Yazıya Tepkiniz Ne Oldu?

Yorum Yap