Sanat Nedir? Sanatı Tanımlamanın Yolları

Mayıs 11, 2021
Sanat Nedir? Sanatı Tanımlamanın Yolları

Sanat kısaca, yetenek ve hayal gücünü kullanarak güzel veya anlamlı bir şeyin bilinçli olarak yaratılması olduğuna dair genel bir fikir birliği olmasına rağmen, görsel sanatın tek bir evrensel tanımı yoktur.

Sanat eserlerinin tanımı ve algılanan değeri tarih boyunca ve farklı kültürlerde değişmiştir. Örneğin Mayıs 2017’de Sotheby’s müzayedesinde 110,5 milyon dolara satılan Jean Basquiat tablosu, hiç şüphesiz Rönesans İtalya’sında izleyici bulmakta zorlanırdı. Bu makale sanat nedir sorusunu ele alırken aynı zamanda sanat tarihi, felsefesi, akımları ve eserleri hakkında bilgilere değiniyor.

“Sanat” Ne Demek?

“Sanat” terimi (ingilizce “art”) Latince’deki “ars” kelimesinden geliyor. Anlamı, sanat, beceri veya zanaat ile ilgilidir. Kelimenin bilinen ilk kullanımı 13. yüzyıl el yazmalarından geliyor. Bununla birlikte, sanat kelimesi ve ingilizcede bilinen birçok çeşidi (artem , eart vb.) Muhtemelen Roma’nın kuruluşundan bu yana var olmuştur.

Sanat Felsefesi

Sanat nedir? “Sanatın amacı günlük yaşamın tozunu ruhumuzdan yıkamaktır.”
Pablo Picasso

Sanatın tanımı filozoflar arasında da yüzyıllardır tartışılıyor. “Sanat nedir?” estetik felsefesindeki en temel sorudur ve bu iki alt metni ima eder: sanatın temel doğası ve sosyal önemi. Sanatın tanımı genel olarak üç kategoriye ayrılmıştır: temsil, ifade ve biçim.

  • Temsil veya Mimesis Olarak Sanat: Platon, sanat fikrini ilk olarak Yunancada kopyalama veya taklit anlamına gelen “mimesis” olarak geliştirdi. Bu nedenle sanatın birincil anlamı, yüzyıllar boyunca güzel veya anlamlı olan bir şeyin temsili veya kopyası olarak tanımlandı. Kabaca on sekizinci yüzyılın sonuna kadar, bir sanat eseri, konusunu ne kadar sadık bir şekilde kopyaladığı temelinde değerlendiriliyordu. Bu “iyi sanat” tanımının modern ve çağdaş sanatçılar üzerinde derin bir etkisi oldu. Temsili sanat bugün hala var olsa da, artık tek değer ölçüsü değildir.
  • Duygusal İçeriğin İfadesi Olarak Sanat: Romantik hareket sırasında ifade, yüce veya dramatik olduğu gibi belirli bir duyguyu ifade eden sanat eserleriyle önemli hale geldi. İzleyici tepkisi önemliydi, çünkü sanat eseri duygusal bir tepki uyandırmayı amaçlıyordu. Sanatçılar izleyicileriyle bağlantı kurmaya ve onlardan yanıtlar almaya çalıştığından, bu tanım bugün de geçerlidir.
  • Biçim Olarak Sanat: Immanuel Kant (1724-1804), 18. yüzyılın sonlarına doğru ilk teorisyenlerin en etkili olanlarından biriydi. Sanatın bir kavrama sahip olmaması gerektiğine, sadece biçimsel niteliklerine göre yargılanması gerektiğine inanıyordu çünkü bir sanat eserinin içeriği estetik açıdan ilgi çekmiyordu. 20. yüzyılda sanat daha soyut hale geldiğinde biçimsel nitelikler özellikle önemli hale geldi ve sanatı tanımlamak ve değerlendirmek için sanat ve tasarım ilkeleri (denge, ritim, uyum, birlik) kullanıldı.

Bugün, değerlendirilen sanat eserine bağlı olarak, sanatın ne olduğunu ve değerini belirlemede üç tanım modu da devreye giriyor.

Sanat Nedir Sorusunun Tarihi

Klasik sanat tarihi kitabı The History of Art’ın yazarı HW Janson’a göre , “… sanat eserlerini geçmiş veya şimdiki zaman ve koşullar bağlamında görmekten kaçamayız. Sanat hala çevremizde yaratıldığı, neredeyse her gün gözlerimizi yeni deneyimlere açtığı ve böylece bizi görüşlerimizi ayarlamaya zorladığı sürece, bunun tersi nasıl olabilir?”

Batı kültüründe 11. yüzyıldan 17. yüzyılın sonuna kadar geçen yüzyıllar boyunca sanat tanımı, bilgi ve uygulamanın sonucu olarak ustaca yapılan herhangi bir şey demekti. Bu, sanatçıların zanaatlarını geliştirdikleri, konularını ustaca kopyalamayı öğrendikleri anlamına geliyordu. Bunun özü, Hollanda Altın Çağı’nda sanatçıların her türden farklı türde resim yapma özgürlüğüne sahip olduğu ve 17. yüzyıl Hollanda’sının sağlam ekonomik ve kültürel ikliminde sanatlarından geçimini sağladığı zaman meydana geldi.

Avangart sanat hareketi, 1850’lerde Gustave Courbet’in gerçekçiliğiyle başladı. Bunu, sanatçının fikirlerin ve yaratıcılığın sınırlarını zorladığı kübizm, fütürizm ve sürrealizm gibi diğer modern sanat akımları izledi. Bunlar, sanat yapımına yenilikçi yaklaşımları temsil ediyordu ve sanatın tanımı vizyonun özgünlüğü fikrini içerecek şekilde genişletildi.

Sanatta özgünlük fikri sürmekte ve dijital sanat, performans sanatı, kavramsal sanat, çevre sanatı, elektronik sanat vb. gibi sanatın daha fazla türüne ve tezahürüne yol açmaktadır.

Alıntılar

“Sanat nedir” sorusuna cevap vermenin evrendeki insanlar kadar birçok yolu vardır ve her cevap, o kişinin kendine özgü perspektifinden, kendi kişiliğinden ve karakterinden etkilenir. İşte küçük gezegenimize iz bırakan insanların sanat nedir sorusuna kısaca cevapları: 

Rene Magritte

“Sanat, dünyanın olmadığı bir gizemi uyandırır.”

Frank Lloyd Wright

“Sanat, doğanın temel ilkelerinin insan kullanımına uygun güzel formlara dönüştürülmesi ve keşfedilmesidir.”

Thomas Merton

“Sanat aynı zamanda kendimizi bulmamızı ve kendimizi kaybetmemizi sağlar.”

Pablo Picasso

“Sanatın amacı günlük yaşamın tozunu ruhumuzdan yıkamaktır.”

Lucius Annaeus Seneca

“Tüm sanat, doğanın taklididir.”

Edgar Degas

“Sanat gördüğünüz şey değil, başkalarının görmesini sağladığınız şeydir.”

Jean Sibelius

“Sanat, medeniyetlerin imzasıdır.”

Leo Tolstoy

“Sanat, bir insanın bilinçli olarak, belirli dışsal işaretlerle, yaşadığı duyguları başkalarına uygulamalı, başkalarının da bu duygulardan etkilendiği ve onları deneyimlemesinden oluşan bir insan faaliyetidir.”

Sanat Nedir Sorusu Bize Başka Şeyler Anlatabilir Mi?

Bugün insanlığın ilk sembolik karalamalarını sanat olarak görüyoruz. National Geographic’ten Chip Walter’ın bu antik mağara tabloları hakkında yazdığı gibi, “Onların güzelliği, zaman algınızı kamçılamaktadır. Bir an soğukkanlılıkla gözlemleyerek şimdiki zamana demirlenirsiniz. Bir sonraki aşamada resimleri sanki diğer tüm sanatlar (tüm medeniyetler) henüz var olmamış gibi görürsünüz … başka bir şeyi temsil eden basit bir şekil (tek bir zihin tarafından yapılan, başkalarıyla paylaşılabilen bir sembol) açıktır. Mağara sanatından çok daha fazlası, bu ilk somut bilinç ifadeleri, hayvan geçmişimizden bugün olduğumuz şeye doğru bir sıçramayı temsil ediyor.”

Arkeolog Nicholas Conard, bu görüntüleri yaratan insanların “bizimki kadar modern zihinlere sahip olduklarını ve bizim gibi, özellikle belirsiz bir dünya karşısında, yaşamın gizemlerine ritüel ve efsane cevapları aradıklarını” öne sürdü. Sürülerin göçünü kim yönetir, ağaçları büyütür, ayı şekillendirir, yıldızları yakar? Neden ölmeliyiz ve sonra nereye gideceğiz? Cevaplar istiyorlardı ama çevrelerindeki dünya için bilime dayalı açıklamaları yoktu.”

Sanat, insan olmanın ne anlama geldiğinin, başkalarının görmesi ve yorumlaması için fiziksel formda tezahür eden bir sembolü olarak düşünülebilir. Somut olan bir şeyin veya bir düşüncenin, bir duygunun, bir hissin veya bir kavramın sembolü olarak hizmet edebilir. Barışçıl yollarla, insan deneyiminin tüm yelpazesini aktarabilir. Belki de bu yüzden çok önemlidir…

Kaynaklar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir


Daha Fazla Sanat

Olympia’daki Zeus Heykeli Hakkında Bilgiler

Olympia’daki Zeus Heykeli, tüm Yunan tanrılarının kralı olan tanrı Zeus’un 13 metre yüksekliğind…

Vincent Van Gogh’un Şaheseri: Yıldızlı Gece Resmi Hakkında Her Şey

Yıldızlı Gece Resmi, dünyanın en tanınmış sanat eserlerinden biridir ve onu kafeterya duvarların…

Sanat Terapisi: Nedir, Nasıl Yapılır ve Eğitimi

Sanat terapisi (art therapy) en basit tanımı ile, psikolojik bozuklukları tedavi etmek&nbsp…

Stendhal Sendromu: Aşırı Dozda Sanata Maruz Kalmak

Floransa’da olduğunuzu, hayranlık uyandıran ve nefes kesici sanat eserlerine baktığınızı hayal e…

Picasso’nun Guernica Tablosu: Tarihi ve Hakkındaki Gerçekler

Guernica Tablosunun Hikayesi ve İncelemesi Muhtemelen Picasso’nun en ünlü eseri olan Guernica…

Soyut Sanat Akımı Nedir? Özellikleri ve Örnekleri

Soyut Sanat Nedir? Soyut sanat kısaca (nesnel olmayan sanat olarak da adlandırılır) görsel ge…

Modernizm Nedir? Sanat, Edebiyat ve Mimari Tasarım

Bu makalemizde Modernizm nedir sorusunu kısaca cevaplarken, sanat, edebiyat ve mimari alanlarına…

Leonardo da Vinci: Ünlü Sanat Eserleri

Büyük Rönesans ressamlarından olan Leonardo da Vinci sanat eserleri ile, yenilikç…

Ruhunu Sanatla Doldurmak İsteyenlere En İyi Sanat Belgeselleri

Müzikten mimarlığa, sinemadan fotoğrafçılığa kadar geniş bir perspektifte ele aldığımız en iyi s…

Vitruvius Adamı Hakkında Bilinmeyenler

Özellikle dövme tutkunlarının yakından tanıdığı Leonardo da Vinci’nin Vitruvius Adamı (The Vitru…

Copy link
Powered by Social Snap