1. Ana Sayfa
  2. Sağlık
  3. Psikolojik Hastalıklar: Türleri, Tanısı ve Tedavisi

Psikolojik Hastalıklar: Türleri, Tanısı ve Tedavisi

Psikolojik Hastalıklar: Türleri, Tanısı ve Tedavisi

Psikolojik hastalıklar ve türlerine geçmeden önce, dengeli bir ruh sağlığına sahip olmak, duygusal ve psikolojik sağlığınızı ifade eder. Nispeten mutlu ve sağlıklı bir yaşam sürmenizi sağlar. Sağlıklı bir psikolojiye sahip olmak, yaşamın zorluklarına ve gerekliliklerine adapte olmanızı kolaylaştıracaktır.

Ancak, bazı etmenler ruh sağlığımıza zarar verebilir, bundan korunmanın en basit yollarını şu şekilde sıralayabiliriz:

  • Pollyanna kadar olmasa da olumlu bir tutum sergilemek
  • Fiziksel olarak aktif kalmak
  • İnsanla yardımlaşmak
  • Sağlıklı bir uyku ve beslenme planı
  • Eğer ihtiyaç görüyorsanız, bir psikoloğa görünüp destek istemek
  • Birlikte vakit geçirmekten hoşlandığınız insanlarla sosyalleşmek
  • Sorunlarınızla başa çıkmak kendinize has başa çıkma becerileri oluşturmak ve bunları etkin şekilde kullanmak

Psikolojik Hastalıklar Nedir?

Psikolojik hastalıklar, hislerinizi ve düşünme şeklinizi etkileyen çok çeşitli durumları kapsayan oldukça geniş bir terimdir. Günlük yaşamda mevcut görevlerinizi (iş, dersler, faaliyetler) yerine getirmenize engel olabilecek bazı sorunlardır. Genel sebepleri şu şekilde sıralanabilir:

  • genetik
  • çevre
  • doğuştan gelen alışkanlıklar
  • yaşanan çeşitli travmalar

Dünya Genelindeki Mental Hastalık İstatistikleri

Günümüzde, dünya genelinde psikolojik hastalıklar hiç olmadığı kadar yaygın. Yaklaşık beş yetişkinden biri, her yıl en az bir kez mental rahatsızlıklar yaşıyor. Bunun dışında 13 ile 18 yaş arasındaki her beş gençten birinin ciddi psikolojik rahatsızlıklara sahip olduğu düşünülüyor.

Günümüzde bu tip sorunlar yaygın olmakla birlikte, ciddiyetleri farklılık gösterir. Yaklaşık 25 yetişkinden biri her yıl ciddi bir psikolojik rahatsızlıkla karşı karşıya kalıyor.

Ulusal Ruh Sağlığı Enstitüsü’ne göre, kadınların bu rahatsızlıkları yaşama olasılığı erkeklerden daha yüksektir. 18-25 yaş aralığında ise bu oranlar çok daha yükseliyor.

Türleri Nelerdir?

Ruhsal Bozuklukların Teşhis ve İstatistik El Kitabı, birçok psikolojik ve ruhsal rahatsızlığın teşhis edilmesine yardımcı olur. Çeşitli semptomlarla ortaya çıkan ve ciddiyetleri değişiklik gösteren 300’e yakın psikolojik rahatsızlık olduğu kaydedilmiştir.

Dünya genelinde insanları etkileyen en yaygın psikolojik hastalıklardan bazılarını ise sizler için makalemizde bir araya getirdik:

Bipolar Bozukluk

Bipolar bozukluk, her yıl dünyadaki insanların yaklaşık yüzde 2,6’sını etkileyen kronik bir psikolojik bozukluktur. Aşırı enerjik, aşırı manik ve ani ruh hali değişimlerini içerek bir rahatsızlıktır.

Tüm bu belirtiler bireyin enerji seviyesini ve makul düşünme becerisini etkileyebilir. Bipolar bozukluğun neden olduğu ruh hali dalgalanmaları, çoğu insanın günlük olarak yaşadığı anlık iniş ve çıkışlardan çok daha şiddetlidir.

İlgili Makale
Çağın Hastalığı: Bipolar Bozukluk Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

Kalıcı Depresif Bozukluk

Kalıcı depresif bozukluk, kronik bir depresyon türüdür. Distimi olarak da bilinir ve yoğun olmamakla birlikte günlük yaşamı etkileyebilir. Bu duruma sahip kişiler, en az iki yıl boyunca çeşitli semptomlar yaşarlar.

Dünya genelindeki yetişkinlerin yaklaşık yüzde 1,5’i her yıl bu sorunlar karşı karşıya kalıyor.

Major Depresif Bozukluk

Majör Depresif Bozukluk

Majör depresif bozukluk (MDB), en az iki hafta süren aşırı üzüntü veya umutsuzluk duygularına neden olan bir psikolojik rahatsızlıktır. Bu durum aynı zamanda klinik depresyon olarak da adlandırılır.

MDB’si olan insanlar anlık duygu-durum değişiklikleri yaşarlar, intihar düşünceleri ağır basabilir. İnsanların yüzde 7’sinin her yıl en az bir kez majör depresif dönemlerden geçtiği tahmin ediliyor.

İlgili Makale
Depresyon Nedir: Belirtileri, Tedavisi ve Bilinmeyenler

Genel Anksiyete Bozukluğu

Genel anksiyete bozukluğu, bir sunumdan önce gergin olmak gibi normal kaygıların ötesinde bir sorundur. Genelde büyük bir soruna yol açmasa da, bu kaygılar günlük hayatı belli ölçüde etkileyebilir.

Anksiyete bozukluğuna sahip bireyler, birçok konu hakkında çeşitli endişelere sahip olabilirler. Hayatları boyunca işlerin ve gelişmelerin asla kendi lehlerine olmayacağını düşünebilirler. Aslına bakarsanız endişe, belli ölçüde olumlu bir şeydir ve farkındalığımızın canlı kalmasını sağlar. Ancak her şeyde olduğu gibi Anksiyetenin de aşırısı ciddi sonuçlara sebep olabilir.

 Dünya genelindeki insanların her yıl, en az yüzde 3’ünün çeşitli anksiyete bozuklukları yaşadığı düşünülüyor.

Sorumluluk Reddi: Amacımız, size en alakalı ve güncel bilgileri sağlamaktır. Ancak, hastalıklar, semptomlar, ilaçlar ve maddeler her kişiyi farklı şekilde etkilediğinden, bu bilgilerin olası tüm bilgileri içerdiğini garanti edemeyiz. Bu bilgi, tıbbi tavsiye yerine geçmez. Olası sorunları, yan etkileri, hastalıkları ve semptomları her zaman tıbbi geçmişinizi bilen bir sağlık uzmanıyla görüşün. Dusge.com’da paylaşılan bilgiler, tıbbi tavsiye yerine geçmez. Detaylı bilgi için: tıbbi sorumluluk reddi.

Sosyal Anksiyete Bozukluğu

Sosyofobi olarak da adlandırılan sosyal anksiyete bozukluğu, sosyalleşmeye karşı bir fobidir. Sosyal anksiyete bozukluğuna sahip insanlar, diğer insanların yanındayken rahatsız olurlar. İnsanların, bakışlarıyla kendisini yargıladığını düşünürler.

Bu durum, yeni insanlarla tanışmayı ve sosyal aktivitelere katılmayı ciddi ölçüde etkileyebilir.

Obsesif Kompulsif Bozukluk

Obsesif kompulsif bozukluk (OKB), sürekli ve tekrarlayan düşüncelere veya obsesyonlara neden olur. En belirgin ve karakteristik belirtisi ise “temizlik” takıntısıdır. Ee canım bunda ne var, temiz olmak güzeldir diyeceksiniz muhtemelen. Evet katılıyoruz, ancak OKB’li bireyler temizlik konusunu biraz abartıyorlar. OKB hakkında detaylı bilgiler verdiğimiz makalemize buradan ulaşabilirsiniz.

Şizofreni

Şizofreni, bireyin gerçeklik algısını ve çevresindeki dünyayı tamamen bozan bir rahatsızlıktır, nispeten nadirdir. Özellikle ağır durumlarda, diğer insanlarla olan iletişimi ciddi ölçüde olumsuz etkiler.

Bir şizofreni hastası çeşitli halüsinasyonlar, sanrılar yaşayabilir ve sesler duyabilir. Bunlar, tedavi edilmezse potansiyel olarak tehlikeli olabilir. Dünya genelinde insanların en az yüzde 2’si bu sorunla karşı karşıya kalıyor.

Psikolojik Hastalıklar İle Başa Çıkmak

Birçok mental rahatsızlığın semptomları, tedavi edilmezse zamanla ağırlaşacaktır. İlk etapta psikolojik destek almak ilk çözüm olmalıdır.

Nereden başlayacağınızdan emin değilseniz, ilk adım olarak bir psikologla görüşmek en mantıklı hareket olacaktır.

Bir psikolojik rahatsızlığa sahip olmanız, mutlu ve sürdürülebilir bir yaşama sahip olmayacağınız anlamına gelmez. Doğru uygulanan bir tedavi, sağlıklı ve mutlu bir yaşam sürmenizi mümkün kılacaktır.

Psikolojik Hastalıklar Hakkında Genel Belirtiler

Her psikolojik rahatsızlık kendine has semptomlarıyla bilinse de birçoğu bazı ortak özellikleri paylaşır. Birçoğunun ortak belirtilerinin şu şekilde uzun bir listesini sizler için hazırladık:

  • dengesiz beslenme
  • uykusuzluk veya aşırı uyku hali
  • aktivitelerden ve insanlardan uzaklaşma isteği
  • yeterli miktarda uyuduğunda bile yorgun hissetmek
  • uyuşma hissi veya empati eksikliği
  • sebebi bilinmeyen vücut ağrıları yaşamak
  • umutsuz ve çaresiz hissetmek
  • cinsellikle ilgili fazla düşünmek
  • her zamankinden daha fazla sigara içmek, alkol ve uyuşturucuya bağımlılık
  • kafa karışıklığı, unutkanlık, sinirlilik hali, öfke, kaygı, üzüntü ve korku hisleri
  • arkadaşlarla ve aileyle sürekli kavga etmek, tartışmak
  • ilişkilerde ciddi sorunlara neden olan aşırı ruh hali değişimlerine sahip olmak
  • kafanızdan çıkaramadığınız çeşitli düşünceler yaşamak
  • isimleri hatırlayamamak
  • mide bulantısı
  • sessiz bir ortamdayken, çeşitli sesler duymak
  • intihar ve insanlara zarar vermeye dair düşünceler
  • günlük aktiviteleri ve işleri tamamlamakta zorluk yaşamak

Stres ve duygusal çöküntü dönemleri, semptomların ortaya çıkmasına neden olabilir. Bu, normal davranışlarınızı ve faaliyetlerinizi sürdürmenizi zorlaştırabilir. Bu dönemlere sinirsel ya da psikolojik çöküntü denebilir.

Psikolojik Rahatsızlıklar Nasıl Teşhis Edilir?

Ruhsal bozuklukların teşhisi çok adımlı bir süreçtir. İlk randevu sırasında, doktorunuz belirtilerinizi anlamak için bir dizi fiziksel muayene yapabilir.

Bazı doktorlar, sorunun altında yatan olası nedenleri belirlemek için bazı testler isteyebilir.

Ayrıca, bir ruh sağlığı anketi doldurmanızı talep edebilir. İlk randevuda teşhis koyulmaması oldukça normaldir, doktorunuza güvenin ve talimatlarını harfiyen uygulayın.

Psikolojik Hastalıklar ve Tedavisi

Psikolojik Hastalıklar

Ruh sağlığı bozukluklarının tedavisi, kişiden kişiye ve rahatsızlığın türüne göre değişim gösterecektir. Bunun yerine tedavi, semptomları azaltmayı, sorunun altında yatan nedenleri ele almayı ve durumu yönetilebilir hale getirmeyi amaçlar.

Doktorunuz, tedavi planını belirlemek için sizinle ortak bir çalışma içinde olacaktır. Tedavi yöntemlerinin hangisinin (veya hangilerinin) kullanılacağına, genelde doktorunuzla birlikte karar verirsiniz.

İlaçlı Tedavi

Ruh sağlığı bozukluklarını tedavi etmek için kullanılan belli ilaçlar bulunur; bunlar antidepresanlar, anti-anksiyete ilaçları, antipsikotik ilaçlar ve duygudurum dengeleyici ilaçlardır.

Yaşadığınız belirtilere ve rahatsızlığınıza göre doktorunuz bu ilaçlardan size uygun olanı reçete edecektir.

Psikoterapi (Konuşma Terapisi)

Konuşma terapisi, psikoloğunuzla deneyimleriniz, duygularınız, düşünceleriniz ve fikirleriniz hakkında konuşmanız için önemli bir fırsattır ve oldukça yaygın/etkili bir tedavi yöntemidir. Terapistler öncelikle tarafsız bir arabulucu olarak hareket ederek, semptomları yönetmek için başa çıkma tekniklerini ve stratejilerini öğrenmenize yardımcı olur.

Hastane ve Yatış Tedavisi

Bu tedavi genelde kısa süreli uygulanan bir yöntemdir, acil durumlarda (intihar girişimi gibi) başvurulur. Kapsamlı bir tedavi için kısa bir süreliğine hastanın, hastaneye yatışı şeklinde gerçekleşir.

Yaşam Tarzı Değişiklikleri

Ana tedavilere ek olarak alternatif tedaviler de uygulanır. Bu adımlar psikolojik sorunları tek başına ortadan kaldırmasa da, doğru uygulandığında oldukça faydalıdır.

Tedavi planınıza mümkün olduğunca sıkı sıkıya bağlı kalmayı, alkol ve uyuşturucudan uzak durmayı ve sağlıklı bir diyet programını içeren bir tedavi yöntemidir.

Dengeli Bir Ruh Sağlığı İçin Egzersiz Yapmak

Fiziksel egzersiz yapmak elbette vücudunuz için harikadır. Dans etmek, yüzmek, yürümek ve koşu yapmak kalp sağlığını artıracaktır. Aynı zamanda ruhen de kendinizi iyi hissetmenize katkı verecektir. Araştırmalar, egzersiz yapmanın depresyon ve anksiyete semptomlarını azaltmaya yardımcı olabileceklerini gösteriyor.

Ayrıca bazı zihinsel egzersizler de önerilir, sakinleştirici müzikler dinlemek, kas gevşetici egzersizler yapmak ve meditasyon bunlardan bazılarıdır.

Psikolojik Hastalıklar Tanı Testleri

Ruh sağlığınız hakkında doktorunuz veya terapistinizle konuştuğunuzda, bir tanı koymak için bazı muayeneler yapacaklardır. Bu adımlar fiziksel muayene, kan veya laboratuvar testleri, ayrıca yukarıda bahsettiğimiz üzere çeşitli formlar doldurmanız şeklinde olabilir.

Ayrıca, online sağlık testi yaptırmaktan kaçınmanızı öneririz. Online testler, yaşadığınız soruna dair bazı ipuçları verebilir; ancak doğrudan uzman bir doktorun yaptığı test daha doğru bir sonuç verecektir. Sorular ve cevap seçenekleri, bir doktor veya terapistin yüz yüze yapacağı test kadar spesifik bir sonuç vermeyecektir.

Ruh sağlığınıza dair yaşadığınız sorunları, iyi bir tedavi süreci geçirerek rahatlıkla atlatabilirsiniz. Bu süreçte yapabileceğiniz en büyük hata, tedaviden kaçınmak olacaktır.

Ruh Sağlığı Bilincini Kazanmak

Ruh sağlığı, özellikle de psikolog ve nörologlar için hayati bir sorundur. Çoğu insan, kalp krizi veya felç gibi fiziksel hastalıkların semptomlarını az çok bilir. Ancak, anksiyete,  bipolar bozukluk, borderline gibi rahatsızlıkların semptomlarını pek çok kişi bilmediği için tedaviye de başvurmazlar.

Her yıl, dünya genelindeki insanların yüzde 10’u çeşitli psikolojik rahatsızlıklarla karşı karşıya kalıyor. Tedavi, semptomlardan kurtulmanın ve sağlıklı, aktif bir yaşam sürmenin anahtarıdır.

İlgili Makale
Kişilik Bozukluğu Nedir? Nedenleri Tedavisi

Gençlerde ve Çocuklarda Ruh Sağlığı

Özellikle 13 ile 18 yaş arasındaki gençlerin yaklaşık yüzde 21’i ciddi bir psikolojik rahatsızlıklar karşı karşıya kalıyor.

Gençlerin büyük bir kısmı depresyondan ciddi ölçüde etkilenir. 12 ila 17 yaş arasındaki gençlerin, her yıl yüzde 13 ila 15’i majör depresif bozuklukla karşı karşıya kalıyor.

Gençlerdeki Belirtiler

Gençlerde görülen ruh sağlığı rahatsızlıklarının belirtileri, çalkantılı ergenlik yıllarının sıkıntısı olarak görülüp önemsenmeyebilir. Ancak bunlar, çeşitli psikolojik rahatsızlıkların başlangıç aşaması olabilir.

Gençlerde akıl sağlığı sorunlarının belirtileri şunları içerir:

  • özgüven kaybı
  • aşırı uyku hali
  • aktivitelere veya favori hobilere ilgisizlik
  • akademik başarıda ani düşüşler
  • kilo kaybı, iştahsızlık
  • öfke veya saldırganlık gibi ani kişilik değişiklikleri
Bu Yazıya Tepkiniz Ne Oldu?

Yorum Yap