Oyun Bağımlılığı Nedir? Belirtileri Ve Tedavisi

Ekim 13, 2020
Oyun Bağımlılığı Nedir? Belirtileri Ve Tedavisi

Dijital Oyun bağımlılığı, günümüzde çok basit görülen video oyunlarının tanıtılmasından başlayarak (1970’ler) günümüze ulaşan bir sorun haline geldi. Geneli internet tabanlı (online veya çevrimiçi de denebilir) olan bu temel oyunların grafik özellikleri günümüzün karmaşık, çok yönlü oyunlarına kıyasla ilkel olsa da birçok çocuk, genç ve yetişkin bu yeni eğlence yoluna hızla adapte oldu. Zamanla, oyuncular tekrar tekrar kazanmaya çalışırken video oyunlarının büyük miktarda zaman harcama potansiyeline sahip olduğu ortaya çıktı. Günümüzde video oyunu bağımlılığı, kazanma arzusunun oynamak için birincil motivasyonlardan biri haline geldiği, kumar oynamaya benzer bir süreç bağımlılığı olarak kabul edilmektedir. Makalemizde, bilgisayar oyunu ve diğer oyunların bağımlılığı nedir, nasıl tedavi edilir gibi tüm soruları yanıtlamaya çalışacağız.

Video oyunlarının çıktığı ilk günlerde, çoğu oyun yalnızca günün 24 saati erişilemeyen atari adını verdiğimiz cihazlarda mevcuttu. Ancak günümüzde, sosyal ağ sitelerinin en popüler özelliklerinden biri oyunlardır ve elde kullanılan oyun cihazlarında, kişisel bilgisayarlarda veya akıllı telefonlarda neredeyse sürekli olarak oynanabilmektedir. Zengin alternatif dünyalar, çoklu karakterler ve karmaşık hikayelerle pc oyunları çok daha ayrıntılı hale geldi. İçine kapanık çocuklar ve gençler, hayranlık uyandıran hediyeler ve güçlere sahip karakterler kılığında, diğer çevrimiçi oyuncularla etkileşim kurarak “gerçek” akranlarıyla sosyal etkileşimden kaçınmaya başlarlar.

Dijital Oyunlar Hangi Durumlarda Bir Bağımlılığı Tetikler?

Tüm araştırmacılar, video oyunlarının zararlı veya bağımlılık yapan bir etkinlik olduğu konusunda hemfikir değiller. Ebeveynler dahil birçok insan, video oyunlarının hayal gücünü genişlettiğine, çocuklara işbirliği içinde çalışma fırsatı verdiğine ve bilişsel becerileri geliştirdiğine inanıyor. Yine de gençler zamanlarının çoğunu okul çalışması, fiziksel egzersiz, aile etkinlikleri veya sosyal aktiviteleri aksatmak pahasına dijital oyunlar oynayarak geçirdiklerinde, oyun oynamanın faydaları yavaş yavaş ortadan kalkmaya başlıyor.

Bilgisayar ve benzeri cihazlardan oynanan oyunların kumar, uyuşturucu kullanımı veya alkolizmle karşılaştırılabilir bir bağımlılık olup olmadığı konusunda hala birçok tartışma mevcut.

Psychology Today, video oyunlarıyla kumar arasındaki karşılaştırmanın mantıklı olmadığını, çünkü video oyunlarıyla ilgili herhangi bir finansal risk veya maddi kayıp olmadığını belirtti. Bir video oyunu kazanmak, bilişsel beceriler ve keskin refleksler gerektirirken, kumarda kazanmak bir şans meselesidir.

Bununla birlikte WebMD’ye göre video oyunu bağımlılığı bir tür dürtü kontrol bozukluğu olarak düşünülebilir.

Bağımlılık yaratan oyunların kaynağı günümüzde henüz bilinmiyor ancak araştırmacılar, bu oyunları oynama ve kazanma sürecinin insanın modunu yükselten ve enerji akışı sağlayan bir beyin kimyasalı olan dopamin salınımını tetikleyebileceğini öne sürüyorlar. Dopamin, alkol veya uyuşturucu kullanımı gibi diğer bağımlılık yapıcı faaliyetlerde de salınan bir hormondur.

İnternet ve online oyun bağımlılığı, psikiyatrik hastalıklara dair kılavuz olarak kabul edilen Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders’da bağımlılık yapan bir sorun olarak tanımlanmıyor. Ancak gerçek hayattaki aktiviteler veya yükümlülükleri aksatmak pahasına oyunlara takıntılı bir meşguliyet durumu, bağımlılık yapıcı davranışların bazı özelliklerini ortaya çıkarır. Peki bir ebeveyn oyun oynamanın ne zaman basit eğlence olmaktan çıkıp bir bağımlılık haline geldiğini nasıl anlayabilir? İşte dikkat etmeniz gereken önemli işaretlerden birkaçı:

  • Oyunla meşgul olmanın bir sonucu olarak okulda, işte veya evdeki sorumluluklarda düşük performans
  • Diğer hobilerin veya arkadaşlıkların ihmal edilmesi
  • Kişisel hijyen veya bakımda gözle görülür azalma
  • Oyuna ne kadar zaman harcanacağına dair sınırlar koyamama
  • Kısa bir süre için bile oyunu bırakmaya zorlandığında sinirlilik, endişe veya öfke belirtileri
  • Aynı keyif düzeyini elde etmek için oyun oynamak veya daha yoğun oynamak için daha fazla zaman harcama ihtiyacı
  • Dijital oyunları işte ve okuldaki stresli durumlardan veya evdeki çatışmalardan kaçmanın bir yolu olarak kullanmak

Video oyunu bağımlılığına karşı savunmasız olabilecekler sadece çocuklar ve gençler değil. Yetişkinlerde de iş faaliyetlerinde bulunmak, hobilerin peşinden gitmek, eşlerine veya çocuklarına zaman ayırmak yerine saatlerce video oyunları oynamak oldukça muhtemeldir. Yetişkinler artık video oyunlarına harcadıkları zamanı kontrol edemediklerinde veya video oyunlarının bir sonucu olarak işleri veya ilişkileri zarar görmeye başladığında rekreasyondan bağımlılığa doğru sınırı aşmış olabilirler.

Video oyunu bağımlılığı.

Video Oyunu Bağımlılığına Dair Popüler İnançlar

Video oyunlarıyla ilgili birçok yanlış anlayış mevcuttur. Birçok kişinin düşüncesine göre bilgisayar oyunları tamamen olumsuzdur ve gençler arasında şiddeti, cinsiyetçiliği ve sosyal izolasyonu (asosyalliği) teşvik eder.

Diğer bir inanışa göre ise video oyunlarının eğitim ve karakter gelişimi için değerli bir araç olabileceğini ve çocukların güçlü kahramanların rollerini simüle etmelerini sağladığını savunuyor. Gerçekte video oyunlarının hem olumlu hem de olumsuz etkileri bulunur ve oyun oynamanın etkisi genellikle oyuncunun “oyunlara ve genel olarak hayata” karşı tutumuna bağlıdır.

Bilim ise video oyunlarına olan bağımlılığın oyunların çekici olmasından değil, tamamen psikolojik bir fenomenden kaynaklanabileceğini öne sürüyor. Bireyler zamanın nasıl geçtiğini anlamayacakları bir faaliyete daldığında başka bir şey düşünmeyip ona konsantre olurlar. Eğer bu faaliyet, günlük sorumlulukların dışında bir eylem (mesela dijital oyunlar) ise kişide olumsuz bir etkiye sebep olabilir.

Dijital Oyun Bağımlılığı Ölçeği ve Sağlığa Zararları

Sürekli oynanan dijital oyunlar gelişen bir zihin veya beden üzerinde olumsuz etkilere sahip olabilir. Yalnızca gençler ve çocuklar değil, yetişkin oyuncular da kanepede ya da bilgisayar masasında oturarak geçirilen saatlerin etkilerinden muzdarip olabilir. Aşağıda orantısız oyun oynamanın sebep olabileceği bazı sorunları listeledik:

  • Hareketsiz yaşam tarzı: Bir bilgisayar başında veya bir cihazın önünde oturarak geçirilen saatler bireylerin vücuduna zarar verebilir. Dijital oyunlarda fiziksel aktivitenin bulunmaması, özellikle Amerika’daki çocuklarda ve gençlerde kilo alımı, postür (duruş) bozukluğu ve tip 2 diyabet riskinin artmasıyla ilgili halk sağlığı endişelerini oldukça yükseltiyor.
  • Sosyal katılım eksikliği: Online oyunlar, bilgisayar ortamlarında başkalarıyla etkileşim kurmayı gerektirse de, çocukları akranlarıyla sosyalleşmenin gerçeklerine hazırlamaz. Gerçek dünyadaki bir ortamda başkalarıyla nasıl etkileşime geçileceğini öğrenmek, oyun oynamak için çok fazla zaman harcayan kişilerde normale göre çok daha zordur.
  • Konsantrasyon ve dikkat eksikliği: Dijital oyunların, oyuncularda konsantrasyon kaybına neden olduğuna dair bazı endişeler de bulunuyor. Video oyunları oynamak için çok zaman harcayan çocuklar kitap okumakla da pek ilgilenmezler.
  • Kişisel gelişim sorumluluklarından kaçınma: Ergenlik, kendini keşfetme ve kişisel gelişimin dorukta olması gereken bir dönemdir. Hayatın zorluklarıyla başa çıkabilen olgun yetişkinler olmak için ergenlerin acı verici duygularla ve çeşitli sosyal deneyimlerle nasıl yüzleşeceklerini öğrenmeleri gerekir. Uygun şekilde kullanıldığında, rol yapma oyunları (online), çocukların başkalarıyla etkileşimlerinde onlara yardımcı olabilecek değerli karakter özelliklerini öğrenmelerine ve uygulamalarına yardımcı olabilir. Ancak video oyunları sosyal hayattan kaçış mekanizması olarak kullanıldığında, çocukların büyümenin getirdiği gelişimsel zorluklardan kaçınmalarına sebep olur.
  • Artan saldırganlık ve şiddet eylemleri: Çatışma, kavga veya şiddete odaklanan video oyunlarına çok zaman ayıran çocuklar ve gençler, bu oyunları oynamayanlara göre daha fazla saldırganlık belirtisi gösterebilir. Ebeveynler filmlere uygulanana benzer bir derecelendirme sistemine tabi olan video oyunlarının içeriğinden haberdar olmalıdır.
  • Nöbetler ve tekrarlayan panik ataklar: British Medical Journal (BMJ), epilepsi veya diğer nöbet bozuklukları (anksiyete, bipolar gibi) olan oyuncular için video oyunlarının riskleri hakkında bir makale yayınladı. Dijital oyunların ekranlarındaki titreyen grafikler, ışıklar ve renkler bazı oyuncularda nöbet aktivitesini tetikleyebilir. Ayrıca kompulsif oyun oynamanın bileklerde veya ellerde tekrarlayan stres yaralanmalarına yol açabileceğine dair kanıtlar vardır.

İlgili: Saatlerce konsol oyunu oynadığınızda vücudunuzda neler olur?

Oyun Bağımlılığının Testi ve Tedavisi

Dijital oyunlarının şüphesiz, hem çocukların hem de yetişkinlerin kültürel tutumları, psikolojik gelişimi ve yaşam tarzı seçimleri üzerinde hem olumlu hem de olumsuz ciddi bir etkisi oldu. Bu oyunlar, oyuncuların fiziksel veya duygusal sağlığı için bir risk olarak görülebilirken, aynı zamanda (bazıları) etkili eğitim araçları olarak da tanıtıldı ve hatta klinik ortamlarda fiziksel veya bilişsel rehabilitasyon için kullanıldı. Yine de, kompülsif oyun döngüsüne yakalanmış bireyler için bu dijital oyunlar zararlı hale gelebilir.  Oyunların artan popülaritesi, kompulsif oyun problemi hakkında yeni bir farkındalık yarattı ve bu da karşılığında tedavi programlarının geliştirilmesine yol açtı. Bu bağımlılığı yaratan sürecin yani video oyunu bağımlılığının tedavisi, hastayı takıntılı düşünce kalıplarından ve takıntılı bağımlılık alışkanlıklarından uzaklaştıran Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) gibi davranış değişikliği terapilerine odaklanır. Grup terapisi, özellikle oyun bağimliliği nedeniyle arkadaşları veya akranları ile teması kaybeden bireyler için oldukça önemli bir motivasyon ve destek kaynağıdır. Psikolojik aile danışmanlıkları, sevdiklerinizi hastalık hakkında eğitmeye ve daha huzurlu bir ev ortamı yaratmaya yardımcı olabilir.

Dijital oyunların orantısız oynanmasıyla birlikte ortaya çıkan depresyon, anksiyete, bipolar bozukluk veya diğer psikiyatrik rahatsızlıklarla teşhis edilen hastalar, antidepresanlar veya anti-anksiyete gibi ilaçlarla tedaviye alınabilir. Madde bağımlılığı da bir faktör ise, danışanın tıbbi detoks ve ardından uyuşturucu veya alkol bağımlılığı için özel tedaviye ihtiyacı olacaktır.

Bağımlılığın ciddiyetine, diğer tıbbi veya psikiyatrik koşulların birlikte ortaya çıkmasına bağlı olarak, video oyunu bağımlılığı yatarak veya ayakta giderilir.

Bağımlılık yapan diğer bozukluklarla karşılaştırıldığında, dijital oyun bağımlılığı çok ciddi görünmeyebilir; ancak bu oyunlara bağımlı insanların ebeveynleri, eşleri ve çocukları bu davranışın olumsuz etkilerine tanıklık edebilir. Diğer potansiyel olarak olumlu aktiviteler gibi, video oyunları da sağlıklı ve çok yönlü bir yaşamda yer alabilir, ancak oyunlar okul, iş veya ilişkilerden önce gelmeye başladığında, bireyin profesyonel desteğe ihtiyacı vardır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir


Daha Fazla Kişisel Gelişim

Efsanevi Kaşiflerin Zihinlerinin İçine Yolculuk

Uzayda yürüyen ilk Amerikalı kadın, hem balon hem de güneş enerjili uçaklarla dünyayı dolaşan il…

Egosantrik Düşünmek Ne Demektir: Egosantrizm

Egosantrik düşünce terimi, Piaget’in çocukluk gelişimi teorisi ile birlikte ortaya atılmış bir k…

En Hızlı Öğrenme Yöntemi: Feynman Tekniği Nedir

Halk arasında “en kolay öğrenme şekli” olarak tanınan Feynman tekniğini uygulama yöntemleri, aşa…

Dürüstlük Mücadelesi: İnsanlar Neden Yalan Söyler?

İnsanlar neden yalan söyler? Hiç merak ettiniz mi? Gelin biraz doğruları konuşalım: bazı insanla…

Mutluluk Nedir? Mutlu Olmak Hakkında Her Şey!

Bu makalemizde, birçok insanın ne anlama geldiğini bilmediği ve aradığı şey olan “mutluluk nedir…

Yalan Söyleyen Kişiler Nasıl Anlaşılır: Dikkat Etmeniz Gereken 8 İşaret

Biz yalan söyleyen kişiler dediğimizde mutlaka bu yazıyı okuyan herkesin aklına birileri geliyor…

Hayır Diyebilmek Neden Bu Kadar Zor?

Herhangi bir konuyu reddetmek istemenize rağmen, hayır diyebilmek ile ilgili zorlandığınız oldu …

Öğrenilmiş Çaresizlik Nedir? Nasıl Yenilir ve Belirtileri Nelerdir?

Öğrenilmiş çaresizlik, bir kişinin tekrar tekrar stresli bir durum yaşamasından sonra ortaya çık…

Uykusuz Netflix Gecelerine Son Vermelisiniz! Uyku Yoksunluğu Sizi Öldürebilir

İnsan vücudunun yaşamak için bağımlı olduğu birçok şey var. Yiyecek, su veya havadaki oksijen ek…

Hümanizm Akımı Nedir: Hümanist Yaklaşım

Varoluşçulukla paralel bir anlayış olan Hümanizm, tarih boyu doğaüstü veya diğer insan dışı şeyl…

Copy link
Powered by Social Snap