1. Ana Sayfa
  2. Bilim
  3. Otozom ve Gonozom Kromozomlar: Nedir, Ne Demektir

Otozom ve Gonozom Kromozomlar: Nedir, Ne Demektir

Otozom ve Gonozom Kromozomlar- Nedir, Ne Demektir

Otozom kısaca, cinsiyet belirleyici bir kromozom olmayan herhangi bir kromozom demektir, bu nedenle çoğu kromozom otozomdur. Gonozom ise cinsiyet belirleyici olan kromozomlardır. Bu makalede insan otozomları hakkında bilgi edinebilirsiniz.

Otozom Nedir?

Otozomlar, cinsiyet belirleme ile ilgili olmayan herhangi bir şey için gen içeren numaralandırılmış kromozomlardır. İnsanlarda 1’den 22’ye kadar numaralandırılmış 22 çift otozom vardır (veya toplamda 44). Bu sayılar otozomun boyutunu gösterir. Örneğin, 1. kromozom en uzundur ve 22. kromozom en kısadır. Her bir otozomdaki gen sayısı 200 ile 2000 arasında değişmektedir.

Otozomlar

Muhtemelen daha önce kromozom terimini duymuşsunuzdur, peki gerçekte ne olduğunu biliyor musunuz? Kromozomlar DNA‘dan yapılır ve genler veya kalıtım birimleri içerir. Bakteriler gibi bazı organizmalarda kromozomlar dairesel bir şekle sahiptir. Bununla birlikte, hücrelerinde çekirdek bulunan çoğu organizmada (buna siz de dahildir), kromozomlar düz veya doğrusaldır.

İnsanlar dahil birçok hayvanın iki tür kromozomu vardır: otozomlar ve cinsiyet kromozomları. Cinsiyet kromozomları , bir bireyin cinsiyetini (erkek veya dişi) belirlemek için gerekli olanlardır. Otozomlar, cinsiyet tayini için gerekli olmayan tüm kromozomlardır. Bu makalenin geri kalanında otozomlara odaklanacağız.

İnsanların Kaç Otozomu Var?

İnsanların her vücut hücresinde toplam 46 kromozom vardır; Bunlardan 44 tanesi otozomlardır. Annenizden bir set 22 otozom ve babanızdan başka bir 22 alırsınız. Otozomlarımızı çiftler halinde düşünmek genellikle daha kolaydır çünkü 44 otozomumuz olmasına rağmen aslında sadece 22 tipimiz var. Her bir ebeveynden bir tane olmak üzere her tür otozomun iki kopyasına sahibiz. Homolog kromozomlar, aynı boyut ve şekle sahip ve aynı genlere sahip aynı tipte iki kromozomdur.

Eşleştirilmiş otozomlarımız 1’den 22’ye kadar numaralandırılmıştır. Kromozom 1 en uzun ve kromozom 22 en kısa olacak şekilde boyutlarına göre numaralandırılırlar. Kromozomlarımıza bakmak için genellikle karyogram adı verilen bir resim kullanılır. Bir karyogramda homolog kromozomlar yan yana yerleştirilir. Örneğin, 1. kromozomun her iki kopyası da yan yana konur. Ebeveynlerinizin her birinden her tür otozomun bir kopyasını aldığınızı unutmayın.

Her bir kromozomun neye benzediğini gösteren tüm insan kromozomlarının bir resmi (karyogramı). 
Otozomlar kırmızı kutunun içindedir ve numaralarla etiketlenmiştir. 
Cinsiyet kromozomları (Gonozomlar) kırmızı kutunun dışındadır ve X ve Y harfleri verilmiştir. Bu karyogram bir erkeğe aittir çünkü erkeklerde bir X ve bir Y bulunurken, dişilerde iki X kromozomu vardır.

İnsan Otozomları Ne İşe Yarar?

Daha önce otozomların kromozomlarınızın çoğu olduğunu ve bir çocuğun cinsiyetini belirlemeye yardımcı olmadığını söylemiştik, öyleyse ne yaparlar bu otozomlar? Vücudunuzdaki çoğu işlemi gerçekleştirmek için protein üreten genlere sahiptirler. Örneğin, kromozom 1 görme, iskelet kası işlevi, kan basıncını düzenleyen, DNA onarımı ve diğer birçok vücut işlevi için önemli olan proteinleri yapma yeteneğine sahiptir.

Her otozom tipi aynı sayıda gene sahip değildir. Daha uzun kromozomlar, daha kısa olanlara göre daha fazla gene sahip olma eğilimindedir, ancak bu her zaman böyle değildir. Aşağıdaki tablo, her insan otozomundaki tahmini gen sayısını listelemektedir.

OtozomGen Sayısı
12000-2100
21300-1400
31000-1100
41000-1100
5900
61000-1100
7900-1000
8700
9800-900
10700-800
111300-1400
121100-1200
13300-400
14800-900
15600-700
16800-900
171200-1300
18200-300
191500
20500-600
21200-300
22500-600
Otozom sayısı tablosu
Bu Yazıya Tepkiniz Ne Oldu?

Yorum Yap