1. Ana Sayfa
  2. Sağlık
  3. Otoimmün Hastalıklar: Nelerdir, Türleri ve Belirtileri

Otoimmün Hastalıklar: Nelerdir, Türleri ve Belirtileri

Otoimmün Hastalıklar Nelerdir Türleri, Belirtileri

Otoimmün Hastalıklar Nedir

Otoimmün hastalıklar, bağışıklık sisteminizin “yanlışlıkla” vücudunuza saldırdığı bir durum demektir ve çeşitli türleri vardır. Bağışıklık sistemi normalde bakteri ve virüs gibi mikroplara karşı koruma sağlar ve normal şartlarda yabancı istilacıları algıladığında, onlara saldırmak için savaş hücrelerinden oluşan bir “ordu” gönderir.

Otoimmün bir hastalık durumunda ise bağışıklık sistemi, eklemleriniz veya cildiniz gibi vücudunuzun bir bölümünü yabancı bir istilacı olarak algılar. Sağlıklı hücrelere saldıran “otoantikor” adı verilen proteinleri serbest bırakır. Bazı otoimmün hastalıklar yalnızca bir organı hedef alır. Örneğin Tip 1 diyabet pankreasa zarar verir. Sistemik lupus eritematozus (SLE) gibi diğer hastalıklar ise tüm vücudu etkiler.

Bağışıklık Sistemi Neden Vücuda Saldırır?

Doktorlar, bağışıklık sisteminin bu garip davranışının neden olduğunu tam olarak bilmiyorlar. Ancak, bazı insanların otoimmün hastalıklara yakalanma olasılığı diğerlerinden daha yüksektir. 2014 yılında yapılan bir araştırmaya göre, kadınların otoimmün rahatsızlıklara yakalanma olasılığı erkeklere göre iki kat daha fazla.

Bazı otoimmün hastalıklar, belirli etnik gruplarda daha yaygındır. Örneğin lupus (Kelebek Hastalığı), Afrika ve Hispaniklerde diğer bölgelere göre daha yaygındır. Otoimmün hastalıkların günümüzde görülme sıklığı arttığı için, araştırmacılar çevresel faktörlerin (Çevre kirliliği, iklim değişikliği) bu hastalıklarda rol oynayabileceğini düşünüyor.

Yaygın Otoimmün Hastalıklar

Yaygın Otoimmün Hastalıklar

80’in üzerinde bilinen otoimmün hastalık bulunsa da biz en yaygın 14 tanesini sizler için derledik:

  1. Tip1 Diyabet
  2. Romatoid Artrit (RA)
  3. Sedef Hastalığı (Psoriatik Artrit)
  4. Çoklu Skleroz
  5. Sistemik Lupus Eritematozus (SLE)
  6. Bağırsak İltihabı
  7. Addison Hastalığı
  8. Graves Hastalığı
  9. Sjögren Sendromu
  10. Hashimoto Tiroiditi (Haşimato Hastalığı)
  11. Miyastenia Gravis
  12. Otoimmün Vaskülit
  13. Kötücül Anemi (Pernisiyöz)
  14. Çölyak Hastalığı

Tip 1 diyabet

Pankreas, kan şekeri seviyelerini düzenlemeye yardımcı olan insülin hormonunu üretir. Tip 1 diyabet hastalarında, bağışıklık sistemi pankreastaki insülin üreten hücrelere saldırır ve onları yok eder.

Bu kişilerde yüksek kan şekeri sonuçları, kan damarlarının yanı sıra kalp, böbrekler, gözler ve sinirler gibi organlarda da hasara neden olabilir.

Romatoid Artrit (RA)

Romatoid artritte (RA), bağışıklık sistemi eklemlere saldırır. Bu saldırı eklemlerde kızarıklık, sıcaklık hissi, ağrı ve sertliğe neden olur.

İnsanları yaşlandıkça etkileyen Osteoartritin aksine, Romatoid Artrit 30’lu yaşlarda veya daha erken başlayabilir.

Sedef Hastalığı

Deri hücreleri devamlı olarak büyür, gelişir ve onlara ihtiyaç kalmadığında dökülür. Sedef hastalığı ise cilt hücrelerinin çok hızlı çoğalmasına neden olan bir rahatsızlıktır. Fazlalık olan hücreler, genellikle ciltte gümüş-beyaz pul gibi iltihaplı kırmızı lekeler oluşturur.

Çoklu Skleroz (MS)

Çoklu Skleroz (MS), merkezi sinir sisteminizdeki sinir hücrelerini çevreleyen koruyucu kaplama olan miyelin kılıfına zarar verir. Miyelin kılıfının hasar görmesi, beyniniz ve omuriliğiniz arasındaki iletilerin vücudun diğer bölgelerine aktarılmasını geciktirir.

Bu hasar uyuşma, halsizlik, denge sorunları ve yürüme güçlüğü gibi semptomlara yol açabilir. Hastalık, farklı oranlarda ilerleyen çeşitli şekillerde gelir. 2012 tarihli bir araştırmaya göre, Güvenilir Kaynak, MS’li kişilerin yaklaşık yüzde 50’sinin, hastalık başladıktan sonraki 15 yıl içinde yürümede yardıma ihtiyacı var.

Sistemik Lupus Eritematozus (SLE)

1800’lü yıllarda doktorlar ilk olarak lupusu yaygın olarak oluşan kızarıklık nedeniyle bir deri hastalığı olarak tanımlasa da, bu hastalık daha çok eklemler, böbrekler, beyin ve kalp dahil birçok organı etkiler.

Eklem ağrısı, yorgunluk ve kızarıklıklar en yaygın semptomları arasındadır.

Bağırsak İltihaplanması

Bağırsak iltihabı, bağırsak duvarının iç yüzeyinde iltihaplanmaya neden olan durumları tanımlamak için kullanılan bir terimdir. Crohn hastalığı, girişinden anüse kadar bağırsak yolunun herhangi bir bölümünü iltihaplandırabilir.

Addison Hastalığı

Addison hastalığı, kortizol ve aldosteron hormonlarının yanı sıra androjen hormonlarını üreten adrenal bezleri etkiler. Kortizolün düşük olması, vücudun karbonhidratları ve şekeri (glikoz) kullanma ve saklama şeklinde çeşitli sorunlar ortaya çıkarabilir. Aldosteron eksikliği kan dolaşımında sodyum kaybına ve fazla potasyuma neden olur.

Semptomlar zayıflık, halsizlik, yorgunluk, kilo kaybı ve düşük kan şekerini içerir.

Graves Hastalığı

Graves hastalığı boyundaki tiroid bezine saldırarak çok fazla hormon üretmesine neden olur. Tiroid hormonları, metabolizma olarak bilinen vücudun enerji kullanımını kontrol eder.

Bu hormonlardan çok fazla bulunması vücudunuzun aktivitelerini hızlandırır ve sinir hali, kalp atışında hızlanma ve kilo kaybı gibi semptomlara neden olur.

Sjögren Sendromu

Bu durum, gözlere ve ağza kayganlık sağlayan bezlere saldırır. Sjögren sendromunun ayırt edici semptomları kuru göz ve ağız kuruluğudur, ancak eklemleri veya cildi de etkileyebilir. Konuyu ayrıntılı incelediğimiz makalemizi buradan okuyabilirsiniz.

Hashimoto Tiroiditi

Hashimoto tiroiditinde tiroid hormonu üretimi yavaşlayarak bir eksikliğe yol açar. Belirtiler arasında kilo alımı, soğuğa duyarlılık, yorgunluk, saç dökülmesi ve tiroid (guatr) şişmesi yer alır.

Miyastenia Gravis

Myastenia gravis, beynin kasları kontrol etmesine yardımcı olan sinir uyarılarını etkiler. Sinirlerden kaslara olan iletişim bozulduğunda sinyaller kasları kasılmaya yönlendiremez.

Otoimmün Vaskülit

Otoimmün vaskülit, bağışıklık sistemi kan damarlarına saldırdığında ortaya çıkar. Ortaya çıkan iltihap, arterleri ve damarları daraltır ve içlerinden daha az kan akmasına sebep olur.

Kötücül Anemi

Bu durum, ince bağırsağın gıdalardan B-12 vitamini emmesi için gerekli olan ve mide astar hücreleri tarafından yapılan ve intrinsik faktör olarak bilinen bir protein eksikliğine neden olur. Bu vitamin yeteri kadar olmadığında, anemi hastalığı ortaya çıkar ve DNA sentezlerinde değişiklikler ortaya çıkar.

Kötücül anemi daha çok yaşlı yetişkinlerde yaygındır. Genel olarak insanların yüzde 0,1’ini, ancak 60 yaşın üzerindeki kişilerin yaklaşık yüzde 2’sini etkiliyor.

Çölyak Hastalığı

Çölyak hastalığı olan kişiler buğday, çavdar ve diğer tahıl ürünlerinde bulunan bir protein olan glüten içeren yiyeceklerle beslenmesi mümkün değildir. Gluten ince bağırsakta olduğunda, bağışıklık sistemi gastrointestinal sistemin bu kısmına saldırır ve iltihaplanmaya neden olur.

2015 yılında yapılan bir araştırma, çölyak hastalığının insanların yaklaşık yüzde 1’ini etkilediğini belirtti.

Otoimmün Hastalıkların Genel Belirtileri

Otoimmün Hastalıkların Belirtileri Hastalığın Türüne Göre Değişiklik Gösterir

Birçok otoimmün hastalığın ilk belirtileri aşağıdakiler gibidir ve birbirlerine benzerlik gösterir:

  • yorgunluk
  • kas ağrıması
  • şişme ve kızarıklık
  • düşük dereceli ateş
  • odaklanmada zorluk
  • ellerde ve ayaklarda uyuşma ve karıncalanma
  • saç dökülmesi
  • deri döküntüleri

Bireysel hastalıkların da kendine özgü semptomları olabilir. Örneğin, tip 1 diyabet aşırı susama, kilo kaybı ve yorgunluğa neden olur. IBD (Bağırsak İltihaplanması), karın ağrısına, şişkinliğe ve ishale neden olur.

Sedef hastalığı veya RA gibi otoimmün hastalıklarda semptomlar anlık olarak ortaya çıkıp tekrar gidebilir. Belirtilerin ortaya çıktığı an alevlenme olarak açıklanır, geçtiği döneme ise remisyon denir.

Otoimmün bir hastalık belirtileriniz varsa vakit kaybetmeden bir doktora görünmek önemlidir. Sahip olduğunuz hastalığın türüne bağlı olarak bir uzmana gitmeniz gerekebilir. Hangi bölüme gitmeliyim? Diyorsanız kısa bir listesini sizler için oluşturduk:

  • Romatologlar, romatoid artrit gibi eklem hastalıklarının yanı sıra Sjögren sendromu ve SLE (Sistemik Lupus Eritematozus) gibi diğer otoimmün romatizmal hastalıkları tedavi eder.
  • Gastroenterologlar, çölyak ve Crohn hastalığı gibi gastrointestinal sistem hastalıklarını tedavi eder.
  • Endokrinologlar, Graves hastalığı, Hashimoto tiroiditi ve Addison hastalığı dahil olmak üzere benzer hastalıkları tedavi eder.
  • Dermatologlar ise sedef hastalığı gibi cilt rahatsızlıklarını tedavi eder.

Otoimmün Hastalıkların Testi ve Tedavisi

Tek bir test otoimmün hastalıkları teşhisi için yeterli değildir. Doktorunuz rahatsızlığınızı teşhis etmek için bir dizi test isteyecek, belirtileri ve fizik muayenelerin sonucunu birlikte inceleyerek bir tanı koyacaktır.

Tedaviler otoimmün hastalıkları tam olarak iyileştiremeyebilir, bağışıklık sisteminin davranışlarını düzenlemek, hastalık türüne göre çeşitli ilaç tedavileri ve sağlıklı bir diyet uygulanabilir. Bu koşulları tedavi etmek için kullanılan ilaçlar genellikle bağışıklığı baskılayan ilaçlardır ve doktorun tavsiyesine göre, uygun periyotlarla kullanılmalıdır.

Ağrı, şişme, yorgunluk ve deri döküntüleri gibi semptomları gidermek için tedaviler de mevcuttur, doktorunuz sizin için uygun olan tedaviyi belirleyecektir.

“Sorumluluk Reddi: Dusge, tüm bilgilerin gerçeklere dayalı olarak doğru, kapsamlı ve güncel olduğundan emin olmak için her türlü çabayı göstermiştir. Ancak bu makale, lisanslı bir sağlık mesleği mensubunun bilgi ve uzmanlığının yerine kullanılmamalıdır. Herhangi bir ilaç almadan önce daima doktorunuza veya başka bir sağlık uzmanına danışmalısınız. Burada yer alan ilaç bilgileri değişebilir ve olası tüm kullanımları, talimatları, önlemleri, uyarıları, ilaç etkileşimlerini, alerjik reaksiyonları veya yan etkileri kapsaması amaçlanmamıştır. Belirli bir ilaç için uyarıların veya diğer bilgilerin bulunmaması, ilaç veya ilaç kombinasyonunun tüm hastalar veya tüm spesifik kullanımlar için güvenli, etkili veya uygun olduğunu göstermez. Detaylı bilgi için: tıbbi sorumluluk reddi.”

Bu Yazıya Tepkiniz Ne Oldu?

Yorum Yap