Friksiyon Ne Demektir ve Türleri Nelerdir

Aralık 22, 2020

Friksiyon (diğer adıyla sürtünme), hareket eden bir nesnenin karşılaştığı direnç kuvvetidir. Yerçekimi veya elektromanyetizma gibi temel bir kuvvet olarak kabul edilmez. Bunun yerine bilim insanları bunun, birbirine temas eden iki yüzeydeki yüklü parçacıklar arasındaki elektromanyetik çekimin sonucu olduğuna inanıyor.

Bilim insanları ilk kez 1400’lerde, friksiyona dair yasaları ve kuramları bir araya getirmeye başladılar, ancak yüzeylerin birbirleriyle olan etkileşimleri çok karmaşık olduğundan, farklı durumlarda friksiyon (sürtünme) kuvvetini karakterize etmek için çeşitli deneyler yapmak gereklidir. Yalnızca denklemlerden veya yasalardan türetilemez.

Friksiyonla ilgili her genel kural için, bir o kadar da istisna bulunur. Örneğin, birbirine sürtünen iki pürüzlü yüzey (zımpara kağıdı gibi) bazen daha fazla sürtünme kaynağı olurken, tüm yüzey parçacıklarından dikkatlice temizlenmiş çok düzgün cilalanmış malzemeler (örneğin cam plakalar), birbirine çok güçlü bir şekilde yapışabilir.

Friksiyon Türleri Nelerdir?

Friksiyon Türleri

İki ana sürtünme türü vardır, kısaca statik sürtünme ve kinetik sürtünme olarak ikiye ayrılır. Statik friksiyon, birbirine göre hareket etmeyen iki yüzey arasında gerçekleşen sürtünmeye verilen isimken, kinetik friksiyon ise hareket halindeki nesneler arasında gerçekleşen sürtünmedir.

Sıvılarda sürtünme, viskozite olarak da bilinen sıvıların hareketli katmanları arasındaki dirençtir. Genel olarak, yüksek viskozu olan sıvılar daha katıya yakındır. Örneğin viskozitesi yüksek olan bal, suya göre çok daha katı bir yapıya sahiptir.

Katı bir malzemenin içindeki atomlar arasında da bir sürtünme kuvveti vardır. Örneğin, katı bir metal blok sıkıştırılırsa, malzemenin içindeki tüm atomlar hareket ederek bir iç sürtünme (friksiyon) yaratır.

Doğada, tamamen sürtünmesiz olan hiçbir ortam yoktur: derin uzayda bile, küçük madde parçacıkları birbirleriyle etkileşime girerek sürtünmeye ve çeşitli reaksiyonlara neden olabilir.

Sürtünme Katsayısı Nedir

Bahsettiğimiz üzere, birbirine temas ederek hareket eden iki nesne arasında kinetik sürtünme vardır. Bu durumda sürtünme, iki nesne arasında etkiyen dikey kuvvetin bir kısmıdır (kesir, deneylerle belirlenen, sürtünme katsayısı adı ile belirlenebilir). Genel olarak bu kuvvet, temas alanından bağımsızdır ve iki nesnenin ne kadar hızlı hareket ettiğine bağlı değildir.

Sürtünme, hareketli nesneler dışında aynı zamanda hareketsiz nesnelerde de etkilidir. Statik sürtünme, nesnelerin hareket etmesini önler ve genellikle kinetik sürtünme kuvvetinden daha yüksektir. Örnek vermek gerekirse statik sürtünme, eğimli bir yüzeyde bulunan kutunun aşağı kaymasını engelleyen kuvvettir.

Friksiyon Uygulaması Nasıl Yapılır

Sürtünme, birçok günlük olayda önemli rol oynar. Örneğin, iki nesne birbirine sürtündüğünde, kinetik friksiyon enerjisinin bir kısmı ısı enerjisine dönüşür. Bu nedenle iki çubuğu birbirine sürtmek, bir süre sonra ateş yakmanızı sağlayacaktır. Ateşin keşfinin nasıl yapıldığını hatırlayacak olursanız, bu keşif de bu şekilde sürtünme kuvvetinden faydalanarak yapılmıştı.

Friksiyon presi, friksiyon kaynak, saça friksiyon yöntemi ve friksiyon masajı gibi çeşitli mekanizmalar ve uygulamalar mevcuttur.

Bisiklet dişlileri ve diğer mekanik parçalardaki aşınma ve yıpranmaların sebebi de kısaca friksiyondur. Bu nedenle, yağ gibi kayganlaştırıcı sıvılar genellikle hareketli parçalar arasındaki sürtünmeyi (ve aşınmayı) azaltmak için kullanılır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir


Daha Fazla Bilim

Olmasaydı Olmazdık: Boşaltım Sistemi

Boşaltım sistemi biz insanlarda, kan dolaşımından ürenin ve vücut tarafından üretilen her türlü …

Günlük Hayatta Kullandığımız Ürünler Asit mi Baz mı?

Günlük hayatta kullandığımız ürünlerin asit mi baz mı olduğunu görebileceğiniz devasa tablomuzda…

Dünya Doğuya Dönüyorsa, Batıya Uçmak Neden Daha Hızlı Değil?

Herhangi bir çocuk veya öğrenciye soracak olursanız Dünya’nın kendi ekseni etrafında döndüğünü b…

DNA Nedir? Tanım, Yapı, Keşfi ve Testi

DNA Nedir? Deoksiribonükleik asit veya kısaca DNA, bir organizmanın gelişmesi, yaşaması ve ür…

Kadınlar ve Erkekler Arasındaki Biyolojik Farklar

Hepimiz kadın ve erkeğin anatomik olarak açıkça farklı olduğunu biliyoruz. Dahası, çeşitli hasta…

Lobotomi (Lökotomi) Nedir?

Dünyada en uzun süredir yayımlanan İngilizce genel kültür ansiklopedisi olan Encyclopaedia …

Elektromanyetik Spektrum: Dalga Çeşitleri ve Özellikleri

Elektromanyetik Spektrum, gökbilimciler tarafından evreni keşfetmek için kullanılır ancak gündel…

Şeker Türlerinin Farkları: Glikoz, Fruktoz ve Sükroz

Bir kafede otururken “şeker almayayım” demenin hazzını yalnızca şeker kullanmayanlar bilir. Birç…

Elmaslar Yanabilir Mi?

Elmasların varlığı sonsuz sürelidir, ya da en azından öyle derler diyelim. Ancak, ısı ve oksijen…

Fizik Nedir? Nasıl Çalışır? Fiziğin Alt Dalları Nelerdir?

Fizik nedir, fiziğin alt dalları nelerdir, fizik nasıl çalışır, fizik biliminin temel amacı nedi…

Copy link
Powered by Social Snap