Fiziğin Büyüsü: Yüzey Gerilimi ve Kılcallık Nedir?

Eylül 10, 2020

Kısaca yüzey gerilimi, sıvı molekülleri arasında birbirlerine tutunmalarını sağlayan güçtür.  Yüzey gerilimini oluşturan etmenler adezyon ve kohezyondur. 

Herhangi bir yüzeyde bulunan sıvı damlacıklarının topaklanmış bir yapıda olduğunu veya bazı böceklerin su üzerinde yürüdüğünü görmüş olmanız muhtemel. İşte bunun sebebi tamamen yüzey gerilimini oluşturan adezyon ve kohezyon. Şimdi bu kavramların ne demek olduğuna bakalım.

  • Adezyon: İki farklı cinsteki molekülün birbirine tutunmasını, daha doğrusu yapışmasını sağlayan çekim gücüdür. Genelde katı-sıvı moleküller arasında olur. Örnek olarak sağanak yağmur esnasında su damlalarının cama yapışması verilebilir.
  • Kohezyon: Kohezyon ise aynı cinsteki moleküllerin birbirlerine çekim kuvveti uygulamasıdır. Su damlalarının topak yapıda dağılmadan kalmasını örnek verebiliriz.

Yüzey Gerilimi

Yuzey gerilimi, su yüzeyinin kohezyon etkisiyle bir zar gibi davranması durumudur. Sıvı yüzeyinde zar benzeri bir tabaka oluşturur. Oluşan bu zarımsı tabakanın üzerinde belli ağırlığa kadar cisimler durabilir. Birkaç yüzey gerilimi örneği;

  • Su üzerinde yüzen böcek
  • Suda yüzen yaprak
  • Sudan çıkarılan fırçanın kıllarının yapışması

Yüzey Gerilimini Etkileyen Bazı Faktörler

  • Yoğunluk: Sıvı yoğunluğu arttıkça yüzey gerilimi artacaktır.
  • Sabun: Sabun gibi bazik ürünler yüzey gerilimini azaltmakta işe yararlar.
  • Ortam Sıcaklığı: Sıcaklık arttıkça yüzey gerilimi azalacaktır. 
  • Sıvı Cinsi: Sıvıların cinsine göre yüzey gerilimi değerleri değişir.

Kılcallık Kavramı

Bahsettiğimiz adezyon ve kohezyonun gücüyle, sıvının borularda yükselme veya alçalması “kılcallık” olarak adlandırılır. Bunu, su dolu bir bardağa ince ve cam bir boru batırarak deneyebilirsiniz. Su, az da olsa cam boru içinde yükselecektir. Bu durum su ve cam arasındaki adezyon gücünün, su molekülleri arasındaki kohezyonun gücünden fazla olmasından dolayıdır. 

Benzer bir deneyi cıvayla yapacak olursanız tam tersi bir durum göreceksiniz. Bunun sebebi ise cıva molekülleri arasında bulunan kohezyon kuvvetinin, cam ile cıva arasındaki adezyon kuvvetinden büyük olması. Bazı kılcallık örnekleri;

  • Gaz lambasının içindeki gaz yağının fitil üzerinde yükselişi
  • Süngerin suyu çekmesi
  • Şekerin ucunu azıcık ıslatınca tamamının ıslanması
Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir


Daha Fazla Bilim

Yarı Metaller Nelerdir? Tanımı ve Özellikleri

Yarı metaller (Metaloidler olarak da bilinirler), metalleri ametallerden ayıran ve bor ve alümin…

Elmaslar Yanabilir Mi?

Elmasların varlığı sonsuz sürelidir, ya da en azından öyle derler diyelim. Ancak, ısı ve oksijen…

Testisler Hakkında Her Kadının Bilmesi Gereken 8 Tuhaf Gerçek

Testis ağrısı, testis kanseri, testis torsiyonu, günlük üretilen sperm sayısı, testis sıcaklığı …

Dünya Doğuya Dönüyorsa, Batıya Uçmak Neden Daha Hızlı Değil?

Herhangi bir çocuk veya öğrenciye soracak olursanız Dünya’nın kendi ekseni etrafında döndüğünü b…

Endokrin Sistemi Nedir? Bezleri ve Hormonları

Bu makalede Endokrin sistemini nedir sorusundan başlayarak salgılanan hormonların tamamını işlev…

Güneş Işınlarının Yeryüzüne Düşme Açısı Neye Göre Değişir?

Güneş ışınlarının yoğunluğu ve gösterdiği etki, güneş ışınlarının düşme açısına, yeryüzüne düşen…

Nedir Bu Biyolüminesans: En Havalı Sahillerin Kimyası

Biyolüminesans, canlı bir organizmanın kendi bünyesinde kimyasal reaksiyonlar yoluyla ürettiği ı…

Genetik Mühendisliği Nedir? Modern Çağın Tanrıcılığı

Biyoteknoloji alanında çalışan genetik mühendisliği, bir organizmanın özelliklerini (fenotip) be…

Adaptasyon Örnekleri ve Nedenleri

Adaptasyon, türlerin bir çevreye alışmak için geçtikleri süreçtir. Doğal seleksiyon süreci …

Aphantasia: Zihnin Gözü Kör Olduğunda

Bazı insanlar, tanıdık yerlerin, arkadaşların veya aile üyelerinin bile neye benzediklerini…

Copy link
Powered by Social Snap