Fiziğin Büyüsü: Yüzey Gerilimi ve Kılcallık Nedir?

Eylül 10, 2020
Fiziğin Büyüsü: Yüzey Gerilimi ve Kılcallık Nedir?

Kısaca yüzey gerilimi, sıvı molekülleri arasında birbirlerine tutunmalarını sağlayan güçtür.  Yüzey gerilimini oluşturan etmenler adezyon ve kohezyondur. 

Herhangi bir yüzeyde bulunan sıvı damlacıklarının topaklanmış bir yapıda olduğunu veya bazı böceklerin su üzerinde yürüdüğünü görmüş olmanız muhtemel. İşte bunun sebebi tamamen yüzey gerilimini oluşturan adezyon ve kohezyon. Şimdi bu kavramların ne demek olduğuna bakalım.

  • Adezyon: İki farklı cinsteki molekülün birbirine tutunmasını, daha doğrusu yapışmasını sağlayan çekim gücüdür. Genelde katı-sıvı moleküller arasında olur. Örnek olarak sağanak yağmur esnasında su damlalarının cama yapışması verilebilir.
  • Kohezyon: Kohezyon ise aynı cinsteki moleküllerin birbirlerine çekim kuvveti uygulamasıdır. Su damlalarının topak yapıda dağılmadan kalmasını örnek verebiliriz.

Yüzey Gerilimi

Yuzey gerilimi, su yüzeyinin kohezyon etkisiyle bir zar gibi davranması durumudur. Sıvı yüzeyinde zar benzeri bir tabaka oluşturur. Oluşan bu zarımsı tabakanın üzerinde belli ağırlığa kadar cisimler durabilir. Birkaç yüzey gerilimi örneği;

  • Su üzerinde yüzen böcek
  • Suda yüzen yaprak
  • Sudan çıkarılan fırçanın kıllarının yapışması

Yüzey Gerilimini Etkileyen Bazı Faktörler

  • Yoğunluk: Sıvı yoğunluğu arttıkça yüzey gerilimi artacaktır.
  • Sabun: Sabun gibi bazik ürünler yüzey gerilimini azaltmakta işe yararlar.
  • Ortam Sıcaklığı: Sıcaklık arttıkça yüzey gerilimi azalacaktır. 
  • Sıvı Cinsi: Sıvıların cinsine göre yüzey gerilimi değerleri değişir.

Kılcallık Kavramı

Bahsettiğimiz adezyon ve kohezyonun gücüyle, sıvının borularda yükselme veya alçalması “kılcallık” olarak adlandırılır. Bunu, su dolu bir bardağa ince ve cam bir boru batırarak deneyebilirsiniz. Su, az da olsa cam boru içinde yükselecektir. Bu durum su ve cam arasındaki adezyon gücünün, su molekülleri arasındaki kohezyonun gücünden fazla olmasından dolayıdır. 

Benzer bir deneyi cıvayla yapacak olursanız tam tersi bir durum göreceksiniz. Bunun sebebi ise cıva molekülleri arasında bulunan kohezyon kuvvetinin, cam ile cıva arasındaki adezyon kuvvetinden büyük olması. Bazı kılcallık örnekleri;

  • Gaz lambasının içindeki gaz yağının fitil üzerinde yükselişi
  • Süngerin suyu çekmesi
  • Şekerin ucunu azıcık ıslatınca tamamının ıslanması
Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir


Daha Fazla Bilim

A’dan Z’ye CRISPR-Cas9(Gen Düzenleme) Nedir?

CRISPR teknolojisi, genomları düzenlemek için basit ama güçlü bir araçtır. Araştırmacıların…

Transkripsiyon ve Translasyon: Genel Bir Bakış

Translasyon kısaca, DNA’dan geçen bilgiyi haberci RNA olarak alıp peptit bağları ile birbirine b…

Güneşin Katmanları Sırasıyla Nelerdir?

Güneş, güneş sistemimizdeki en büyük nesnedir ve güneşin katmanları tam yedi tanedir (…

Aphantasia: Zihnin Gözü Kör Olduğunda

Bazı insanlar, tanıdık yerlerin, arkadaşların veya aile üyelerinin bile neye benzediklerini…

Nasıl Biliyoruz: Dünyanın Kendi Ekseni Etrafında Dönüş Hızı Nedir?

Dünyanın (ya da herhangi bir şeyin) ne kadar hızlı hareket ettiğiyle (dönüşüyle) ilgili sorular,…

Bilim Adamları Venüs’te Olası Yaşam Belirtisi Buldular

Venüs’te yaşam formu olabileceği yönünde, hali hazırda geçtiğimiz hafta bir makale yayınlamıştık…

Günlük Hayatta Kullandığımız Ürünler Asit mi Baz mı?

Günlük hayatta kullandığımız ürünlerin asit mi baz mı olduğunu görebileceğiniz devasa tablomuzda…

Küçük Göğüsler: İşte Bilime Göre Erkeklerin Onlar Hakkındaki Gerçek Düşünceleri

Kadınlar arasında büyük göğüslere sahip olanların erkekler tarafından daha çekici bulunduğuna da…

Etnoarkeoloji: Kültürel Antropoloji ve Arkeolojiyi Harmanlamak

Etnoarkeoloji Nedir Etnoarkeoloji, bir arkeolojik alanda bulunan kalıpları anlamak için yaşay…

Adaptasyon Örnekleri ve Nedenleri

Adaptasyon, türlerin bir çevreye alışmak için geçtikleri süreçtir. Doğal seleksiyon süreci …

Copy link
Powered by Social Snap