DNA Nedir? Tanım, Yapı, Keşfi ve Testi

Mayıs 27, 2021
DNA Nedir? Tanım, Yapı, Keşfi ve Testi

DNA Nedir?

Deoksiribonükleik asit veya kısaca DNA, bir organizmanın gelişmesi, yaşaması ve üremesi için ihtiyaç duyduğu talimatları içeren bir molekül demektir. Bu görev birimi içerek talimatlar her hücrede bulunur ve ebeveynlerden çocuklarına aktarılır.

DNA’nın Yapısı

DNA, nükleotid adı verilen moleküllerden oluşur. Her nükleotid bir fosfat grubu, bir şeker grubu ve bir nitrojen bazı içerir. Dört tipi vardır;

  • Adenin (A)
  • Timin (T)
  • Guanin (G)
  • Sitozindir (C) 

Bu bazların sırası, DNA’nın talimatlarını veya genetik kodunu belirleyen şeydir. ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi’ne  (NLM) göre, insan DNA’sı yaklaşık 3 milyar baza sahiptir ve bu bazların yüzde 99’undan fazlası tüm insanlarda aynıdır.

Alfabedeki harflerin sırasının bir kelime oluşturmak için kullanılabilmesine benzer şekilde, bir DNA dizisindeki nitrojen bazlarının sırası hücrenin dilinde, hücrelere nasıl protein yapacağını söyleyen genleri oluşturur. Başka bir tür nükleik asit, ribonükleik asit veya RNA, genetik bilgiyi DNA’dan proteinlere çevirir.

Nükleotidler, çift sarmal adı verilen bir yapı oluşturmak için sarmal olan iki uzun şerit oluşturmak için birbirine bağlanır. Çift sarmal yapıyı bir merdiven olarak düşünürseniz, fosfat ve şeker molekülleri kenarlar, bazlar ise basamaklar olacaktır. Bir iplikçikteki bazlar, başka bir iplikçikteki bazlarla çiftlenir: adenin timinle ve guanin sitozinle.

DNA molekülleri uzundur, aslında o kadar uzundur ki, doğru paketleme olmadan hücrelere sığamazlar. Hücrelerin içine sığması için DNA, kromozom dediğimiz yapıları oluşturmak üzere sıkıca sarılır. Her kromozom, tek bir DNA molekülü içerir. İnsanlar, hücrenin çekirdeğinde bulunan 23 çift kromozoma sahiptir. 

DNA’nın Keşfi

DNA ilk olarak 1869’da Frederich Miescher adlı bir Alman biyokimyacı tarafından gözlemlendi. Ancak araştırmacılar uzun yıllar bu molekülün önemini anlamadılar. 1953 yılına kadar James Watson, Francis Crick, Maurice Wilkins ve Rosalind Franklin DNA’nın yapısını çözdüler ve biyolojik bilgiyi taşıyabileceğini fark ettiler.

Watson, Crick ve Wilkins, “nükleik asitlerin moleküler yapısı ve canlı materyalde bilgi aktarımı için önemi ile ilgili keşiflerinden dolayı” 1962’de Nobel Tıp Ödülü’ne layık görüldü. Franklin, çalışmaları araştırmanın ayrılmaz bir parçası olmasına rağmen ödüle dahil edilmedi.

DNA Dizilimi

DNA dizilimi, araştırmacıların bir DNA dizisindeki bazların sırasını belirlemelerine olanak tanıyan bir teknolojidir. Bu teknoloji; genlerdeki, kromozomlardaki veya bütün bir genomdaki bazların sırasını belirlemek için kullanılabilir. Ulusal İnsan Genomu Araştırma Enstitüsü’nün bir raporuna göre, araştırmacılar 2000 yılında insan genomunun ilk tam dizisini tamamladılar.

DNA Testi

Bir kişinin DNA’sı, mirası hakkında bilgi içerir ve bazen belirli hastalıklar için risk altında olup olmadığını ortaya çıkarabilir. DNA testleri veya genetik testler; genetik bozuklukları teşhis etmek, bir kişinin çocuklarına aktarabilecek bir genetik mutasyon taşıyıcısı olup olmadığını belirlemek ve bir kişinin şu anda olup olmadığını incelemek gibi çeşitli nedenlerle kullanılır. Örneğin, BRCA1 ve BRCA2 genlerindeki mutasyonların meme ve yumurtalık kanseri riskini artırdığı bilinmektedir ve bu genlerin bir genetik testte analizi, bir kişinin bu mutasyonlara sahip olup olmadığını ortaya çıkarabilir.

Genetik test sonuçlarının bir kişinin sağlığı üzerinde etkileri olabilir ve testler, bireylerin testin sonuçlarını ve sonuçlarını anlamalarına yardımcı olmak için genellikle genetik danışmanlık ile birlikte sağlanır.

Şu anda yaygın olarak kullanılan çok sayıda genetik test kiti var, ancak bazıları güvenilmez. Ayrıca NBC News, testlerin aslında bir kişinin modelindeki genetik kodunu bir yabancıya teslim ettiği için insanların bu kitlere dikkat etmesi gerektiğini bildirdi.

DNA Üzerine Yeni Araştırmalar

DNA araştırmaları, son birkaç yılda bazı ilginç ve önemli bulgulara yol açtı. Örneğin, Science dergisinde yayınlanan 2017 tarihli bir çalışma, hücrelerdeki kanser mutasyonlarının üçte ikisini kalıtım veya çevresel faktörler değil, DNA’daki rastgele hataların oluşturduğunu buldu.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir


Daha Fazla Bilim

Homo Erectus Nedir? Homo Sapiens’in (Modern İnsan) Gizemli Atası

Sokakta bir homo erectus ile karşılaşacak olursanız, onların sizden (Homo Sapiens…

Amfetamin Nedir? Amfetamin Bağımlılığı ile Nasıl Mücadele Edilir?

Amfetamin kısaca, dikkat eksikliği, hiperaktivite bozukluğu (DEHB ve DEHB), narkolepsi, Parkinso…

Güneş Sistemindeki Diğer Gezegenlerde Gün Batımı Ne Renktir?

Yanan bir gül ve şeftali benzeri bir gün batımı, şüphesiz ki Dünya’mızın eşsiz güzelliklerinden …

Arkeler (Archea) Nedir? Arke Alemi ve Genel Özellikleri

Arkeler, prokaryotik hücre yapısına sahip, tek hücreli canlılardır. Prokaryot olmalarından ötürü…

Ses Dalgalarıyla Evreni Yok Etmek Mümkün Mü?

Varsayalım ki evreni yok etmekle görevlisiniz. Güçlü bir uzaylı ırkına hükmetmiyorsanız veya eli…

Gemiler Neden Batmaz ve Suda Nasıl Yüzerler?

Gemiler neden batmaz sorusundan önce, kısaca biraz sudan, deniz ve yüzmenin ardında yer alan bil…

Kadınlar ve Erkekler Arasındaki Biyolojik Farklar

Hepimiz kadın ve erkeğin anatomik olarak açıkça farklı olduğunu biliyoruz. Dahası, çeşitli hasta…

Evrende En Çok Bulunan Element: Hidrojen Nedir?

Evrende en çok bulunan element hangisidir? sorusuna denk gelmiş olmanız muhtemel. ABD’de bulunan…

Nasıl Biliyoruz: Dünyanın Kendi Ekseni Etrafında Dönüş Hızı Nedir?

Dünyanın (ya da herhangi bir şeyin) ne kadar hızlı hareket ettiğiyle (dönüşüyle) ilgili sorular,…

Bakteriler: Nedir, Türleri ve Genel Bir Bakış!

Bakteri, mikrop olarak da adlandırılan ve çıplak gözle görülemeyen mikroskobik organizmalardır.&…

Copy link
Powered by Social Snap