Beynin Derinlikleri: Amigdala Nedir?

Eylül 1, 2021

Amigdala görevi ve işlevi sorulduğunda, genelde “beyindeki korku merkezi” olarak cevaplanır. Ancak bu tanım, amigdalanın işlevleri göz önüne alındığında biraz adaletsiz kalır. Beynin sol ve sağ loblarının derinliklerinde bulunan amigdala hafıza ve duygusal tepkilerin yönlendirilmesinde oldukça etkilidir ve bunun dışında birçok nörülojik ve psikolojik rahatsızlıkla da ilişkilidir.

Limbik sistemin içerisinde bulunan badem şeklindeki amigdala, yetişkinlerde birkaç santimetreyi geçmeyen bir boya sahiptir ve beynin merkezine çok yakın bir konumdadır. Sağ ve sol loblarda bulunan iki amigdala birlikte çalışsalar da, her iki tarafta da baskın olan farklı özellikler mevcuttur. 

Amigdala Nedir? Hafıza ve Duygusal Tepkilerin Oluşmasındaki Görevi

Konuyla ilgili yayınlanan bir makaleye göre, amigdala duygusal davranışlarda korkuyla ve özellikle de korkuyla ilgili şartlandırmalarla doğrudan ilgili bir beyin bölümüdür. İnsanlarda ve birçok hayvanda elektrik çarpması gibi olumsuz bir uyaranı algılayıp, bunu tehlikeyle ilişkilendirme görevini üstlenir. 

Fransa’da bulunan Neurocentre Magendie’de çalışmalar yürüten nörobilimci Anna Beyeler’e göre, amigdala sadece korkuyla değil; birçok olumlu duygu başta olmak üzere diğer duyguların deneyimiyle de ilgileniyor. Beyeler, bu süreçle ilgili mikroskobik düzeyde bazı deneyler yapmış ve farelerde, amigdalada bulunan nöronların aynı olaya farklı tepkiler verdiğini ortaya çıkarmıştır. Örneğin, farelere tatlı bir şey verildiğinde amigdalaların beynin ödüle dahil olan kısmına sinyaller gönderdiği anlaşıldı. 

Peki Ya Duygusal Hafıza ve Davranışlar?

Aynı zamanda Amigdala duygusal davranışlarda da rol oynar, yerine göre sakinlik ve saldırganlık gibi durumların ortaya çıkmasına sebep olabilir. Ekstrem durumlarda, amigdalotomi (amigdalanın eksik olması veya olmaması) gibi bazı sorunlar kişide, kontrol edilemeyen saldırganlık ve birçok sinir hastalığını beraberinde getirir. Tüm bu durumlar, amigdalası zarar görmüş veya tamamen yok olmuş insanlar hakkında bazı araştırmalar yapılmasına sebep oldu. Bu araştırmalara ve amigdalanın psikolojik sorunlarla olan ilişkisine gelin birlikte göz atalım.

Amigdala ve Psikiyatrik Bozukluklar

Amigdala nedir sorusu üzerine yapılan araştırmalara göre; amigdala işlevindeki bozulmalar, bir korku gibi psikiyatrik sorunla ve duygusal hafıza ile doğrudan ilişkilidir. Bu durum sosyal anksiyete bozukluğu, yaygın anksiyete bozukluğu ve sosyofobi gibi sorunlara yol açabiliyor. 

Beyeler, “İnsan beyni üzerinde yapılan çalışmalar, anksiyete bozukluğu ve aşırı stres yaşayan hastalarda amigdalanın, gereğinden fazla aktif olduğu saptandı.” açıklamasıyla araştırma sonuçlarını destekledi. Bunların dışında majör depresif bozukluk, bipolar bozukluk ve alkol-uyuşturucu bağımlılığı gibi birçok sorun yaşayan hastada, amigdalada işlev bozuklukları tespit edilmiştir. 

Otizm hastalarında amigdalanın işleyişinde normal insanlara göre bazı farklılıklar olduğu, Journal of the American Academy of Child & Psychiatry’de yayınlanan bir araştırmayla ispatlandı. Araştırmaya göre, otizmli bireylerin amigdalaları normale göre daha aktiftir ve uyarılara daha geç tepki verirler.

Beyindeki birçok bölümde olduğu gibi, amigdala da laterizasyon belirtileri gösterir (Yani, sağ ve sol beyindeki amigdalalar birbirinden farklıdır). Bulguların çoğunda, sol lobdaki amigdalanın sağa göre daha aktif olduğu görülse de bu durum bazı kişilerde tam tersidir. Bununla birlikte sağ ve sol loblarda bulunan amigdalalar birçok işlevde birlikte çalışırlar. 

Amigdalanın tüm bu işlevleri, olumlu ve olumsuz (işlevindeki bozukluk) etkileri göz önüne alındığında; ona basitçe “beynin korku merkezi” demek pek yeterli sayılmaz. Gelecekte yapılacak çalışmalarla birlikte, uzmanların beynin bu bölgesi hakkında birçok yenilik keşfetmesi oldukça muhtemel görünüyor.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir


Daha Fazla Bilim

Zamanda Yolculuk Yapmak Mümkün mü?

Zamanda yolculuk yapmak mümkün mü? Kimine göre evet, kimine göre hayır, kimine göre ise hem evet…

Dünyaya Yön Veren Bilim Adamları ve Buluşları

Bu yazımızda sizler için, Türk ve Dünya tarihinde yer alan önemli keşiflerde bulunmuş bazı bilim…

Küçük Göğüsler: İşte Bilime Göre Erkeklerin Onlar Hakkındaki Gerçek Düşünceleri

Kadınlar arasında büyük göğüslere sahip olanların erkekler tarafından daha çekici bulunduğuna da…

Etnoarkeoloji: Kültürel Antropoloji ve Arkeolojiyi Harmanlamak

Etnoarkeoloji Nedir Etnoarkeoloji, bir arkeolojik alanda bulunan kalıpları anlamak için yaşay…

A’dan Z’ye CRISPR-Cas9(Gen Düzenleme) Nedir?

CRISPR teknolojisi, genomları düzenlemek için basit ama güçlü bir araçtır. Araştırmacıların…

Kristalografi Nedir? Çalışma Alanları ve Geleceği

Kristalografi, tuzdan kar tanelerine ve değerli taşlara kadar doğanın her yerinde bulunabilen kr…

Arkeler (Archea) Nedir? Arke Alemi ve Genel Özellikleri

Arkeler, prokaryotik hücre yapısına sahip, tek hücreli canlılardır. Prokaryot olmalarından ötürü…

Ele Alınca Eriyen Metal: Galyum

Metal denince akla gelen ilk şey dayanıklılık ve güç olur, değil mi? Önceden bu sorunun cevabı e…

Neden Uyuruz?

İnsanlar hayatlarının yaklaşık üçte birini uyuyarak geçiriyorlar ve bilim adamları uzun zamandır…

Tarantula Bulutsusu: Kalabalık Bir Mahalle

Tarantula Bulutsusu, 30 Doradus veya Tarantula Nebulası olarak da adlandırılan bu kozmik ha…
Beynin Derinlikleri: Amigdala Nedir?

Copy link
Powered by Social Snap