Baz Nedir ve Özellikleri Nelerdir? Kimyaya Göre Tanımı

Aralık 26, 2020
Baz Nedir ve Özellikleri Nelerdir? Kimyaya Göre Tanımı

Kimyaya göre bazlar, sulu çözelti içinde elektron veren, proton alan ve hidroksit (OH-) iyonlarını serbest bırakan kimyasal bir türdür. Bazlar, tanımlanmalarını kolaylaştıran belirli karakteristik özelliklere sahiptir. Örneğin en somut ve bilinen özellikleri, dokunulduğunda kaygan olma eğilimleridir (örneğin sabun), bunun dışında acı tatları acıdır, asitlerle reaksiyona girerek tuz oluşturabilir ve çeşitli reaksiyonları katalize edebilirler. Baz türleri ve özellikleri arasında Arrhenius bazları, Bronsted-Lowry bazları ve Lewis bazları bulunur. Peki baz örnekleri nedir? Baz örnekleri arasında alkali metal hidroksitler, alkalin toprak metal hidroksitler ve sabun yer alır.

Peki, baz nedir ve özellikleri nelerdir?

Bazlar Hakkında Genel Bilgiler

  • Baz, asit-baz reaksiyonunda asitler ile reaksiyona giren bir maddedir.
  • Tarih boyunca bazlar ile ilgili çalışma mekanizmaları hep tartışılmıştır. Genel olarak, bazlar proton alır, suda çözündüklerinde bir hidroksit anyonu salar ya da bir elektron bırakır.
  • Baz örnekleri arasında hidroksitler ve sabun bulunur.

Baz Kelimesinin Kökeni

“Baz” kelimesi Fransız kimyager Louis Lemery tarafından 1717 yılında kullanılmaya başlandı. Lémery bu sözcüğü Paracelsus’un simyadaki “matris” simya kavramının eşanlamlısı olarak kullandı. Paracelsus, doğal tuzların bir matrisle karıştırılan evrensel bir asitin bir sonucu olarak ortaya çıktığını öne sürdü.

Önce Lémery “temel” kelimesini kullanmış olsa da, modern, kullanımı genellikle Fransız kimyager Guillaume-François Rouelle’ye atfedilir. Rouelle, bir asidin tuz için “baz” görevi gören başka bir maddeyle birleşmesinin ürünü olarak nötr bir tuzu tanımladı. Rouelle’nin bazlarının örnekleri arasında alkaliler, metaller, yağlar veya emici toprak yer alır. 18. yüzyılda tuzlar katı kristallerdi, asitler ise sıvıydı. Bu nedenle, asidi nötralize eden malzemenin “ruhunu” bir şekilde yok ettiği ve katı bir form almasını sağladığı ilk kimyagerler için oldukça mantıklıydı.

Baz Nedir ve Özellikleri

Kullandığımız her sabunun ve sabun köpüklerinin birer baz olduğunu biliyor muydunuz?

Bir baz, birkaç karakteristik özellik gösterir ve bunlarla tanımlanır:

  • Sulu baz çözeltisi veya erimiş bazlar iyonlara ayrışır ve elektrik iletebilir.
  • Güçlü bazlar ve konsantre bazlar yakıcıdır. Asitlerle ve organik maddelerle kuvvetli reaksiyonlara girerler.
  • Bazlar, pH göstergeleri ile öngörülebilir şekillerde bazı tepkiler verir. Ayrıca turnusol kağıdını maviye çevirir.
  • Bazik bir çözelti 7’den büyük pH’a sahiptir.
  • Bazların acı bir tadı vardır. (Tadına bakmayın!)

Baz Türleri Nelerdir?

Bazlar, sudaki ayrışma derecelerine ve reaktivitelerine göre kategorize edilebilir.

  • Güçlü bir baz, suda tamamen iyonlarına ayrışır veya çok zayıf bir asitten proton (H +) çıkarabilen bir bileşiktir. Güçlü bazlara örnek verecek olursak sodyum hidroksit (NaOH) ve potasyum hidroksit (KOH) örneklerini verebiliriz.
  • Zayıf bir baz, suda tamamen ayrışır. Sulu çözeltisi, hem zayıf bazı hem de bunun eşlenik asidini içerir.
  • Bir süper baz, deprotonasyonda güçlü bir bazdan daha iyidir. Bu bazlar çok zayıf eşlenik asitlere sahiptir. Bu tür bazlar, bir alkali metalin konjuge asidi ile karıştırılmasıyla oluşturulur. Bir süper baz, hidroksit iyonundan daha güçlü bir baz olduğu için sulu çözeltide kalamaz. Sodyum hidrit (NaH) süperbazlara bir örnek olarak gösterilebilir. Bilinen en güçlü süper baz ise orto-dietinilbenzen dianyonudur.
  • Nötr bir baz, asit ve bazın bazdan bir elektron çiftini paylaşacağı şekilde nötr bir asitle bir bağ oluşturan bir bazdır.
  • Katı bazlar, yalnızca katı formlarda aktiftir. Bunun örnekleri arasında silikon dioksit (SiO2) ve alümina üzerine monte edilmiş NaOH bulunur. Katı bazlar, anyon değişim reçinelerinde veya gaz halindeki asitlerle reaksiyonlarda kullanılabilir.

Asit ve Baz Arasındaki Reaksiyonlar

Bir asit ve bir baz, nötrleştirme reaksiyonlarında birbirleriyle tepkimeye girerler. Nötralizasyonda adı verilen bu işlemde, sulu bir asit ve sulu baz, sulu bir tuz ve su çözeltisi üretir. Tuz doymuşsa veya çözünmüyorsa, solüsyondan çökeltiler oluşabilir.

Asitler ve bazlar birbirine zıt gibi görünse de, bazı türler hem asit hem de baz görevi görebilir ve bazı ortak özelliklere sahiptir. İlginç şekilde, bazı güçlü asitler de baz görevi görebilir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir


Daha Fazla Bilim

Güneş Işınlarının Yeryüzüne Düşme Açısı Neye Göre Değişir?

Güneş ışınlarının yoğunluğu ve gösterdiği etki, güneş ışınlarının düşme açısına, yeryüzüne düşen…

Bakterilerde Konjugasyon: Genel Bir Bakış

Konjugasyon Nedir Bakterilerde konjugasyon kısaca, bir bakteri hücresinin genetik m…

Uçaklar Nasıl Uçar? Bernoulli İlkesiyle Tanışın!

Tonlarca ağırlığa sahip bir uçak nasıl uçar hiç düşündünüz mü? Cevap basit aslında; uçaklar, hav…

Bel Soğukluğu (Frengi) Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

Sifiliz ve frengi olarak da bilinen bel soğukluğu, treponema pallidum olarak bilinen bir bakteri…

Hücre Kültürü ve Teknolojileri Nedir?

Hücre kültürü, ökaryotik veya prokaryotik hücrelerin fizyolojik koşullarda büyümesini sağlayan l…

Anne Boleyn: Gövdeden Ayrılan Kafa Bilincini Koruyabilir Mi?

Anne Boleyn, İngiltere kralı 8. Henry’nin ikinci eşidir ve aynı zamanda I. Elizabeth’in de …

Bir Bebek Genetik Olarak Anneye Mi Yoksa Babaya Mı Daha Çok Benzer?

“Bebek anneye mi babaya mı benzer?” sorusuna daha önce çeşitli cevaplar duymuşsunuzdur. Ancak bi…

Bilimsel Gerçek, Hipotez, Teori ve Yasa Arasındaki Farklar

Her kelimenin spesifik bir anlamı vardır ve birbirlerinin yerine kullanmak pek de doğru değildir…

Atomik Kuvvet Mikroskobu (AFM) Nedir?

Nobel Ödüllü Taramalı Prob (Tünelleme) Mikroskobunun (STM) piyasaya sürülmesinden ve ardından Bi…

Otozom ve Gonozom Kromozomlar: Nedir, Ne Demektir

Otozom kısaca, cinsiyet belirleyici bir kromozom olmayan herhangi bir kromozom demektir, bu nede…

Copy link
Powered by Social Snap